Stałeś się ofiarą czynu karalnego? Poznaj swoje prawa

· 5.8k odsłon · Skomentuj! · Autor:
Stałeś się ofiarą czynu karalnego? Poznaj swoje prawa1 zdjęcie

Ofiarą czynu karalnego może się stać każdy. Zatem warto się zapoznać z prawami, które w procesie karnym przysługują ofiarom wykroczeń i przestępstw. Dotyczy to zarówno zapoczątkowania jak i prowadzenia postępowania karnego oraz odwołania się od negatywnych decyzji prokuratury lub sądu karnego.

Doniesienie o czynie karalnym (Strafanzeige)

Każda osoba, która ma wiedzę na temat popełnionego czynu karalnego może osobiście lub anonimowo, na piśmie, ustnie lub elektronicznie złożyć doniesienie na prokuraturę, policję lub do sądu karnego. Dotyczy to delikwenta, osobu trzeciej, jak i poszkodowanego. Niektóre osoby mają nawet obowiązek powiadomienia organy ścigania o wszystkich czynach karalnych, o których się dowiedzieli w ramach swojej działalności służbowej. Kto ma wiedzie o tym, że są planowane niektóre szczególnie ciężkie przestępstwa, przykładowo zabójstwo – również ma obowiązek podzielenia się swoją wiedzą z organami ścigania. Organy ścigania mają natomiast obowiązek rozpoczęcie postępowania przygotowawczego (Ermittlungsverfahren), jeżeli informacje zawartę w donosie wystarczą aby przjąć podejrzenie wstępne (Anfangsverdacht), że został popełniony czyn karalny.

Wniosek o wszczęcie postępowania karalnego (Strafantrag)

Samo doniesienie nie wystarczy, jeżeli mamy do czynienia z deliktem ściganym na wniosek (Antragsdelikt). Tutaj rozróżnia się absolutne i relatywne delikty ścigane na wniosek. Przy pierwszych prokuratura nie może rozpocząć postępowania, jeżeli do tego upoważniona osoba nie złoży wniosku o wszczęcie postępowania karalnego, przy drugich prokuratury może rozpocząć postępowanie też bez wniosku, jeżeli uzna, że wymaga tego interes publiczny. Do pierwszych należy przykładowo naruszenie miru domowego lub zniewaga, do drugich zwykłe uszkodzenie ciała. Wniosek może złożyć poszkodowany lub jego spadkobiercy. Dla osób z ograniczoną zdolnością prawną wniosek mogą też złożyć opiekunowie prawni, przykładowo rodzice dla niepełnoletniego dziecka. Wniosek składa się na piśmie lub osobiście na policji lub prokuraturze. Wniosek można złożyć tylko w ciągu trzech miesięcy od dowiedzenia się o czynie karalnym oraz osobie sprawcy. Inaczej niż doniesienie, wniosek można też wycofać. Przy absolutnych deliktach ściganych na wniosek, prokuratura lub sąd musi wtedy umorzyć dalsze postępowanie.

Oskarżenie prywatne (Privatklage)

Przy niektórych wykroczeniach poszkodowany lub jego spadkobiercy nie muszą się zwrócić do prokuratury, ale sami mogą złożyć oskarżenie prywatne do sądu. Wtedy poszkodowany w postępowaniu przed sądem karnym przyjmuje pozycję prokuratury. Dotyczy to przede wszystkim wykroczeń gospodarczych, przykładowo naruszenia praw autorskich lub działalności gospodarczej.

Oskarżenie posiłkowe (Nebenklage)

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku oskarżenia posiłkowego. Tutaj prokuratura składa wniosek do sądu o otwarcie postępowania głównego (Hauptverfahren) a poszkodowany dołącza do niego jako oskarżyciel posiłkowy, który w procesie ma prawie takie same prawa jak prokuratur. Sam więc może składać wnioski dowodowe, przesłuchać oskarżonego lub świadków, wnioskować o wykluczenie sędziego lub biegłego sądowego. Aby uczestniczyć w procesie jako oskarżyciel posiłkowy poszkodowany lub jego spadkobiercy muszą złożyć odpowiedni wniosek do sądu. Oskarżenie posiłkowe jest przewidziane tylko dla najcięższych przestępstw, jak przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, wolności lub wolności seksualnej. Przykładowo w tak zwanym procesie NSU spadkobiercy każdej ofiary mordów brali udział w procesie jako oskarżyciele posiłkowi reprezentowani przez adwokatów. W przypadku najcięższych przestępstw ofiara lub jej spadkobiercy mają prawo do adwokata z urzędu, który reprezentuje ich interesy w postępowaniu karnym.

Postępowanie adhezyjne (Adhäsionsverfahren)

Inaczej niż w postępowaniu posiłkowym, w postępowaniu adhezyjnym nie chodzi o ukaranie oskarżonego, ale o zadośćuczynienie cywilne ofierze. Zamiast rozpocząć odrębne postępowanie cywilne, poszkodowany może w ramach postępowania karnego złożyć wniosek o odszkodowanie za szkody, które powstały przez czyn karalny lub żądać zadośćuczynienia za poniesione krzywdy. W takim przypadku sąd karny również decyduje o wysokości roszczeń cywilnych

Odwołania

Jeżeli prokuratura lub sąd podejmie decyzje, z którymi poszkodowany się nie zgadza, to w niektórych przypadkach może się od nich odwołać. Jeżeli przykładowo prokuratura umorzy postępowanie już na etapie postępowania przygotowawczego, poszkodowany może rozpocząć postępowanie zmuszające prokuraturę do wniesienia oskarżenia (Klageerzwingungsverfahren). Oskarżyciel prywatny lub posiłkowy może się odwołać do sądu wyższej instancji od wyroku sądu pierwszej instancji. Odwołanie jest też możliwe w postępowaniu adhezyjnym.

Pomoc adwokacka

Poszkodowany lub jego spadkobiercy mogą też posłużyć się adwokatem jako pełnomocnikiem, który będzie ich interesy reprezentował wobec prokuratury, sądu oraz oskarżonego. Osoby w trudnych sytuacjach finansowych mogą wystąpić o to, aby sąd przejął honorarium adwokata na zasadach zwolnienia z kosztów postępowania. Oskarżyciele posiłkowi, którzy padli ofiarą najcięższych przestępstw, mają prawo do adwokata na koszty skarbu państwa bez względu na ich sytuację finansową.

Zdjęcie: pixabay.com, autor: 4711018

Polub to!
Wybrane specjalnie dla Ciebie

Najnowsze artykuły