Dziedziczenie po Polakach zamieszkałych w Niemczech – zmiany w przepisach, o których warto wiedzieć

· 16.6k odsłon · Skomentuj! · Autor:
Dziedziczenie po Polakach zamieszkałych w Niemczech – zmiany w przepisach, o których warto wiedzieć

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 650/2012 zmienia od 17.08.2015 r. zasady dziedziczenia w transgranicznych sprawach spadkowych.

Pan Zbigniew zmarł na początku października 2015 r. Był wdowcem i od 30 lat mieszkał w Essen w Niemczech, gdzie znajdowała się również większość jego majątku. W Polsce posiadał jedynie działkę budowlaną, którą zakupił kilkanaście lat temu z myślą o ewentualnym powrocie do Polski. Posiadał obywatelstwo polskie i niemieckie. Nie zostawił testamentu. Synowie pana Zbigniewa, Piotr zamieszkały we Wrocławiu i Sebastian z Dortmundu, zastanawiają się, gdzie przeprowadzić postępowania spadkowe, aby móc jak najszybciej sprzedać położoną w Polsce działkę, która zyskała w międzyczasie sporo na wartości.

Od 17.08.2015 r. obowiązuje nowe Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 650/2012 z 04.07.2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.Urz. UE L z 2012 r. Nr 201, s. 107 ze zm.). Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio we wszystkich krajach unijnych, w tym także w Polsce i w Niemczech, i zastępuje dotychczasowe krajowe regulacje w tym zakresie.

Zgodnie z art. 4 Rozporządzenia sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, są powołane do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku. Miejsce zwykłego pobytu to miejsce, w którym znajduje się centrum życiowe spadkodawcy, a więc miejsce, gdzie skoncentrowane są jego sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe.

Pan Zbigniew mieszkał przed śmiercią w Essen, wniosek o stwierdzenia nabycia spadku należy dlatego złożyć do Sądu Rejonowego (Amtsgericht) w Essen. Sąd ten jest powołany do orzekania co do ogółu spraw spadkowych, w szczególności także co do działki położonej w Polsce.

W tym zakresie nowy stan prawny różni się od dotychczasowego. Przed 17.08.2015 postępowanie o nabycie składników majątkowych spadkodawcy znajdujących się w Polsce, w szczególności tam położonych nieruchomości, musiałoby zostać przeprowadzone przez sądem w Polsce.

Miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy stanowi decydujące kryterium nie tylko dla właściwości sądowej (przed którym sądem prowadzimy postępowanie spadkowe), ale także zgodnie z art. 21 Rozporządzenia dla obowiązującego prawa materialnego (według jakiego prawa ustalamy, kto i w jakim zakresie jest powołany do spadku). Spadkodawca mieszkał w chwili śmierci w Niemczech, obowiązuje dlatego niemieckie prawo spadkowe.

W niniejszej sprawie zarówno według niemieckiego jak i według polskiego prawa powołani do spadku są jego synowie, każdy z nich dziedziczy połowę spadku. W innych przypadkach niemieckie prawo spadkowe może jednak różnić się od polskiego. I tak przykładowo według prawa niemieckiego zachowek wynosi zawsze 1/2 wartości udziału, jaki otrzymałby spadkobierca, gdyby dziedziczył ustawowo (§ 2303 BGB), według prawa polskiego zachowek osoby małoletniej oraz niezdolnej do pracy wynosi natomiast 2/3 udziału (Art. 991 KC, zachowek pozostałych osób to jak w prawie niemieckim 1/2 udziału).

Zgodnie z art. 22 Rozporządzenia spadkodawca może w ramach testamentu wybrać obowiązujące prawo spadkowe, jeżeli posiada obywatelstwo państwa, którego prawo spadkowe ma znaleźć zastosowanie. Pan Zbigniew posiadał obywatelstwo polskie, mógłby zatem wybrać obowiązywanie polskiego prawa spadkowego. Gdyby to uczynił, spadkobiercy mogliby przy dochowaniu pewnych wymienionych w art. 7 Rozporządzenia warunków przeprowadzić postępowanie spadkowe również w Polsce. Pan Zbigniew nie sporządził jednak testamentu.

Po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w Niemczech (Erbschein) synowie pana Zbigniewa mogą albo starać się o stwierdzenie wykonalności tego postanowienia w Polsce przez sąd okręgowy właściwy dla miejsca położenia nieruchomości w Polsce (art. 39 do 50 Rozporządzenia) albo wnioskować o wydanie Europejskiego Poświadczenia Spadkowego (art. 62 do 73 Rozporządzenia) bezpośrednio przez ten sam niemiecki sąd, przed którym prowadzone było postępowania spadkowe, w naszym przypadku przez Amtsgericht Essen. To poświadczenie rodzi skutki we wszystkich państwach członkowskich bez wymogu stosowania jakiejkolwiek szczególnej procedury (art. 69 Rozporządzenia), tzn. że spadkobiercy będą mogli już na podstawie tego wydanego przez niemiecki sąd poświadczenia dokonać sprzedaży nieruchomości położonej w Polsce. Poświadczenie będzie wiążące także dla polskiego notariusza.

Należy mieć na uwadze, że Rozporządzenie Nr 650/2012 nie reguluje kwestii podatkowych. W tym zakresie stan prawny się nie zmienił. W szczególności składniki spadku położone w Polsce będą podlegały opodatkowaniu także w Polsce. Jako osoby blisko spokrewnione ze spadkodawcą, synowie spadkodawcy mogą jednak uniknąć zapłaty podatku od spadków, jeżeli w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienie postanowienia o nabyciu spadku złożą stosowne oświadczenia o nabyciu spadku na formularzu SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego w Polsce.

Kamil Gwóźdź, Rechtsanwalt w Görlitz od 21.07.2010. Autor Blogu Prawa Niemieckiego.

Informacje o publikacji
Cześć. Jestem słynną Majką z portalu MyPolacy.de i jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o portalu lub masz ciekawą informację do przekazania, zapraszam :) München, ostatnio online:
Wybraliśmy dla Ciebie