Zakup używanego samochodu, wady techniczne i prawa kupującego

· 10.3k odsłon · Skomentuj! · Autor:
Zakup używanego samochodu, wady techniczne i prawa kupującego

Jakie prawa przysługują nabywcy używanego samochodu, kiedy po zakupie zaczną wychodzić na jaw różne nieznane mu wcześniej wady techniczne?

Pan Radek nie mógł doczekać się chwili, kiedy wreszcie sam zasiądzie za kierownicą swojego wymarzonego kombi Audi A4 2.0 TDI, rocznik 2009. Właśnie podpisał umowę kupna-sprzedaży z handlarzem i zapłacił 9.000 € w gotówce. Uważał, że zrobił dobry interes, auto było przecież zadbane i miało jedynie 150.000 km przebiegu. Po powrocie do domu pan Radek zaraz umówił się ze znajomym mechanikiem na piwko i przy okazji małą inspekcję. Znajomy nie potrzebował długo zaglądać pod maskę, aby stwierdzić, że auto „ma co najmniej dwa razy tyle przejechane“. Pan Radek Już nieco zaniepokojony wyszukał w karcie pojazdu dane wcześniejszego właściciela, niejakiego Murata K. z Berlina, i zadzwonił do niego jeszcze w ten sam dzień. W pierwszej chwili nie mógł uwierzyć w to, co słyszy. Auto było latami użytkowane jako taksówka i miało już rok temu ponad 500.000 km przebiegu. Pan Radek teraz już porządnie zdenerwowany wybił od razu numer handlarza i żąda wyjaśnień. Ale Helmut G. wcale się do winy nie poczuwa, no przecież w umowie jest jasno napisane „Tachostand 150.000 km“, a stan licznika to przecież nie przebieg. Tego już za dużo, pan Radek bez „Auf Wiedersehen“ kończy rozmowę i z trzęsącymi się rękoma przegląda umowę. Faktycznie, jest tam taki zapis! I co teraz?

Podstawy prawne

Prawa przysługujące kupującemu w przypadku wadliwego towaru regulują przede wszystkim z §§ 434-444 niemieckiego Kodeksu Cywilnego (Bürgerliches Gesetzbuch, dalej: BGB). Zgodnie z § 437 BGB kupujący może

  • żądać od sprzedającego usunięcia wady (Nacherfüllung),
  • w przypadku braku usunięcia wady przez sprzedającego w wyznaczonym terminie obniżyć cenę zakupu (Minderung),
  • w przypadku braku usunięcia wady w wyznaczonym terminie i jeżeli wada jest poważna, odstąpić od umowy (Rücktritt),
  • jeżeli sprzedający ponosi odpowiedzialność za wadę i kupujący poniósł szkodę, domagać się od sprzedającego odszkodowania (Schadensersatz).
  • Pojęcie wady

    Nie zawsze kiedy pojazd nie spełnia oczekiwań kupującego, mamy do czynienia z wadą w sensie prawnym. Zgodnie z § 434 BGB wada to stan towaru niezgodny ze stanem uzgodnionym umownie (względnie stan uniemożliwiający wykorzystanie towaru zgodnie z jego przeznaczeniem) w chwili wydania towaru.

    Wszystkie usterki techniczne, o których powiadomił nas sprzedający, nie stanowią więc wady w sensie prawnym. Jeżeli sprzedający zwrócił uwagę na awarię nawiewu, kupujący nie będzie mógł później żądać naprawy tej części od sprzedającego.

    W obrocie samochodami używanymi istniej szereg stale powracających pojęć opisujących stan techniczny pojazdu, warto poznać ich znaczenie przed dokonaniem decyzji o zakupie pojazdu. Niektóre pojęcia mają różne znaczenie w zależności od tego, czy samochód oferuje profesjonalny sprzedawca czy osoba prywatna.

  • Unfallfrei (bezwpadkowy) – Jeżeli samochód sprzedaje osoba prywatna, zwrot ten oznacza jedynie, że podczas użytkowania pojazdu przez sprzedającego nie doszło do żadnego / 33 poważnego wypadku i nie ma on też żadnej wiedzy o ewentualnych wcześniejszych wypadkach (wyrok LG München z dnia 02.10.2003, sygn. akt: 32 O 11282/03). Tylko w przypadku profesjonalnego sprzedawcy zwrot „unfallfrei“ gwarantuje bezwypadkowość pojazdu w okresie użytkowania go przez wszystkich wcześniejszych użytkowników.
  • Aus erster Hand (z pierwszej ręki) – Samochód miał przed sprzedażą tylko jednego właściciela. Pojazdy, z których korzystała większa ilość osób, przykładowo z wypożyczalni samochodów, nie pochodzą „z pierwszej ręki“, nawet jeżeli według karty pojazdu miały tylko jednego właściciela (wyrok OLG Stuttgart z dnia 31.07.2008, sygn. akt: 19 U 54/08).
  • Gekauft wie gesehen (stan techniczny jest znany nabywcy) – Wykluczenie odpowiedzialności za wady widoczne na pierwszy rzut oka, przykładowo zadrapania i wgniecenia karoserii, uszkodzone radio czy klimatyzacja. Sprzedawca pozostaje nadal odpowiedzialny za wady, których kupujący na pierwszy rzut oka zauważyć nie mógł, przykładowo zbyt duże zużycie oleju silnikowego.
  • Kilometerstand/Tachostand (stan licznika) – Jeżeli profesjonalny sprzedawca podaje stan licznika bez żadnych dodatkowych uwag, kupujący może wychodzić z założenia, że stan licznika odpowiada faktycznemu przebiegowi pojazdu (wyrok OLG Rostock z dnia 11.07.2007, sygn. akt: 6 U 2/07). Jeżeli natomiast stan licznika podaje osoba prywatna, nie musi on koniecznie odpowiadać faktycznemu przebiegowi (wyrok LG Kiel z dnia 13.08.2014, sygn. akt: 9 O 262/13).
  • Laufleistung (przebieg) – Zarówno w przypadku profesjonalnego sprzedawcy jak i w przypadku osoby prywatnej pojęcie „Laufleistung“ oznacza faktyczny przebieg.
  • Wada a zwykłe zużycie części

    Równie ważne jest odróżnienia wady od zwykłego zużycie (Verschleiß). Części samochodowe podlegają zużyciu, nie każda część, która się w toku użytkowania zepsuje, jest wadliwa. Także w tym zakresie istnieje bogate orzecznictwo. Jako zwykłe zużycie nie stanowiące wady sądy uznały:

  • nieprawidłowa geometria zawieszenia w 8-letnim samochodzie (wyrok LG Hof z dnia 23.07.2003, sygn. akt: 32 O 713/02),
  • zużyte klocki hamulcowe przy 63.000 km przebiegu (LG Aachen, sygn. akt: 6 S 99/03),
  • lekka utrata oleju ze skrzyni biegów przy 110.000 km przebiegu (LG Oldenburg, sygn. akt: 16 S 612/03),
  • mniejsze zadrapania karoserii 5-letniego samochodu (LG Oldenburg, sygn. akt: 16 S 612/03),
  • dziurawy skraplacz klimatyzacji w 9-letnim samochodzie (AG Dresden, sygn. akt: 107 C 3017/04),
  • awaria alternatora przy 123.000 km przebiegu (AG Berlin Pankow-Weissensee, sygn. akt: 4 C 413/07),
  • nieszczelne uszczelki głowicy cylindra przy 70.000 km (AG Fürstenwalde, sygn. akt: 13 C 557/02).
  • Jako wady zakupionego pojazdu zostały natomiast uznane:

  • awaria automatycznej skrzyni biegów przy 84.000 km przebiegu (OLG Düsseldorf, sygn. akt: I-1 U 38/05)
  • awaria ogrzewania siedzenia kierowcy w 8-letnim samochodzie (LG Hof, sygn. akt: 32 O 713/02),
  • mocno zardzewiałe drzwi w 6-letnim samochodzie (LG Köln, sygn. akt: 36 O 170/11),
  • awaria sprzęgła przy 84.000 km przebiegu (OLG Düsseldorf, sygn. akt: I-1 U 38/06),
  • zużycie 1,43 l oleju na 1.000 km w 9-letnim Nissanie Primera (AG Halle (Saale), sygn. akt: 93 C 2126/10),
  • niesprawny tempomat w 8-letnim samochodzie (LG Hof, sygn. akt: 32 O 713/02).
  • Usunięcie wady

    Podstawowym prawem kupującego w przypadku wady towaru jest roszczenie o usunięcie wady (Nacherfüllung). Usunięcie wady może nastąpić przez naprawę lub dostarczenie nowej rzeczy (§ 439 ust. 1 BGB). W przypadku pojazdów używanych dostarczenie drugiego pojazdu używanego o zbliżonych parametrach będzie w większości przypadków praktycznie niemożliwe, sprzedającemu pozostaje jedynie usunąć wadę przez naprawę.

    Kupujący powinien wezwać sprzedającego do usunięcia wady w wyznaczonym terminie. Termin do usunięcia wady musi być odpowiednio długi, prostej wymiany ogólnie dostępnych wycieraczek do szyb można dokonać już w kila dni, wymiana silnika w samochodzie zabytkowym może potrwać nawet do kilku miesięcy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stosowny termin wynosi regularnie od jednego do czterech tygodni.

    Wszystkie związane z usunięciem wady wydatki, w tym koszty transportu, robocizny i części zamiennych, ponosi sprzedający (§ 439 ust. 2 BGB).

    Obniżenie ceny zakupu

    Jeżeli sprzedający nie usunie wady w wyznaczonym terminie, kupujący może obniżyć cenę zakupu i żądać zwrotu różnicy od sprzedającego (§ 441 BGB). Kwota obniżenia odpowiada różnicy między wartością w pełni sprawnego pojazdu a pojazdu wadliwego. Kupujący dokonuje obniżenia przez oświadczenie wobec sprzedającego.

    Odstąpienie od umowy

    Zamiast obniżać cenę kupujący może odstąpić od umowy, oddać sprzedającemu samochód i żądać zwrotu pieniędzy (§§ 440, 323, 346 BGB). Odstąpienie od umowy jest wykluczone w przypadku drobnych wad samochodu. Niewiele większy przebieg niż ten podawany przez sprzedającego, będzie taką drobną wadą nie uprawniającą do odstąpienia od umowy.

    Odszkodowanie

    Obok ww. roszczeń kupujący, który poniósł jakąś dalej idącą szkodę, może domagać się odszkodowania od sprzedającego. Jeżeli sprzedający zapewnił przy sprzedaży, że pasek rozrządu jest nowy, a na trasie dojdzie do zerwania rozrządu, bo tak naprawdę był ostatni raz wymieniany 5 lat temu, to sprzedający będzie nie tylko musiał naprawić silnik, ale także pokryć koszty odholowania samochodu.

    Wykluczenie odpowiedzialności

    Wspominałem już wyżej o znaczeniu klauzuli „Gekauft wie gesehen“. W praktyce znajdują zastosowanie także inne klauzule ograniczające odpowiedzialność sprzedającego. Przykładowo:

  • Das Auto wird unter Ausschluss der Gewährleistung verkauft.
  • Der Verkäufer haftet nicht für Mängel.
  • Der Käufer verzichtet auf die Geltendmachung von Gewährleistungsansprüchen.
  • Prawo niemieckie w znaczącym stopniu wyklucza możliwość ograniczenia odpowiedzialności sprzedającego za wady. Zapisy o ww. treści będą w wielu przypadkach niezgodne z prawem i nieważne. W szczególności ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy jest nieważne, jeśli

  • sprzedający jest profesjonalnym sprzedawcą a kupujący konsumentem (§§ 475, 437 BGB) lub
  • sprzedający zataił znane mu wady pojazdu (§ 444 BGB) lub
  • sprzedający korzysta z wzorca umownego (zapisy nie są indywidualnie ustalane), a ograniczenie odpowiedzialności obejmuje również przypadki rażącego niedbalstwa i umyślności oraz szkody osobowe (§ 309 pkt. 7a i 7b).
  • Jeżeli jednak wykluczenie odpowiedzialności jest ważne, kupujący traci ww. prawa do usunięcia i naprawy wady, odstąpienia od umowy czy odszkodowania.

    Przedawnienie roszczeń

    Wszystkie ww. roszczenia z tytułu rękojmi przedawniają się z upływem 2 lat od daty wydania samochodu (§ 438 ust. 1 BGB). Ten okres może zostać umownie skrócony, skrócenie okresu przedawnienia podlega jednak ograniczeniom, jeżeli samochód został zakupiony u profesjonalnego sprzedawcy. Profesjonalny sprzedawca nie może w ogóle skrócić okresu przedawnienie w przypadku sprzedaży nowych rzeczy, w przypadku sprzedaży rzeczy używanych dopuszczalne jest skrócenie tego okresu do jednego roku. Dalej idące ograniczenia będą nieważne.

    Powróćmy do problemów pana Radka. Profesjonalny sprzedawca odpowiada za przebieg, bez znaczenia jest, czy w umowie użyto pojęcia „Tachostand“ czy „Laufleistung“. Rodzaj wady uniemożliwia jej usunięcie (zużyciu podlega cały samochód, wymiana pojedynczych części nic nam nie da), pan Radek nie musi dlatego żądać najpierw usunięcia wady, może od razu obniżyć cenę lub odstąpić od umowy, oddać samochód i żądać zwrotu 9.000 €.

    Kamil Gwóźdź, Rechtsanwalt w Görlitz od 21.07.2010. Autor Blogu Prawa Niemieckiego.

    Zdjęcie: CC BY 2.0, flickr.com, autor: willvision url: www.flickr.com/photos/willvision/5178576246

    Informacje o publikacji
    Cześć. Jestem słynną Majką z portalu MyPolacy.de i jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o portalu lub masz ciekawą informację do przekazania, zapraszam :) München, ostatnio online:
    Wybraliśmy dla Ciebie