Ausbildung i Umschulung w Niemczech: Czym się różnią i co dają?

Zarówno Ausbildung oraz Umschulung to formy kształcenia zawodowego, które kończą się egzaminem Państwowym. Pozwalają na zdobycie tak zwanego “Fachkraft”, co niesie za sobą wyższą stawkę godzinową. Obie wspomniane formy kształcenia różnią się one od siebie kilkoma detalami, dlatego warto je poznać, żeby podjąć odpowiednią decyzję. 

Ausbildung i Umschulung: Jakie są różnice?

Pomiędzy Ausbildung i Umschulung występuje kilka różnic. Przede wszystkim Ausbildung jest formą kształcenia zawodowego skierowaną do osób dopiero wchodzących na rynek pracy, czyli głównie młodych ludzi.

Umschulung z kolei świetnie sprawdzi się wśród dorosłych, którzy chcą zdobyć nowy zawód lub zmienić dotychczasowy. To idealna opcja dla osób, które nie mają środków na samodzielne opłacenie nauki i utrzymanie rodziny, ponieważ całe szkolenie oraz koszty życia podczas 2 lat nauki pokrywa niemieckie państwo. 

Inne różnice występujące pomiędzy Ausbildung i Umschulung: 

• Czas trwania: Ausbildung trwa od 3 do 3,5 roku. Umschulung 2 lata.
   
• Model kształcenia: Ausbildung opiera się na modelu dualnym, czyli jednocześnie trwa nauka w szkole zawodowej i wykonywana jest praca w firmie w ramach praktyk. Umschulung to intensywny kurs wraz z kilkumiesięcznymi praktykami w firmie.
   
• Sposób finansowania: Jeśli chodzi o Ausbildung, to koszty nauki w szkole zawodowej pokrywa państwo. Koszty podręczników i dojazdu trzeba pokryć z własnej kieszeni. Pracodawca finansuje koszty egzaminu. Osoby, które zdecydują się na Umschulung, cały proces nauki wraz z materiałami dydaktycznymi, kosztami dojazdu, opłaceniem mieszkania i zapewnieniem bieżących środków do życia, pokrywa państwo. 

Dla kogo najlepszym wyborem będzie Ausbildung?

Ausbildung będzie najlepszym wyborem dla osób, które: 

• dopiero wchodzą na rynek pracy, 
• nie mają prawa do wsparcia z Bürgergeld ani ALG I.

Decydując się na Ausbildung trzeba być świadomym tego, że można nawiązać współpracę z konkretną firmą już od pierwszego dnia. Dzięki temu rozwiązaniu pracodawca niejako inwestuje w pracownika. 

Z drugiej strony wypłacana pensja będzie mniejsza od regularnego wynagrodzenia przez około 3 lata, czyli okres trwania kształcenia zawodowego. Z tego rozwiązania mogą skorzystać osoby młode bez żadnego doświadczenia. Opcjonalnie mogą też Ausbildung zrobić osoby starsze pod warunkiem, że będą w stanie przez 3 lata pracować za mniejsze pieniądze w granicach 900 - 1300 euro brutto miesięcznie. 

Kiedy warto wybrać Umschulung? 

Umschulung warto wybrać wtedy, gdy pozostaje się bez jakiejkolwiek pracy i powstaje problem bieżącym utrzymaniem się. Dzięki Bildungsgutschein można otrzymać Bürgergeld lub ALG I wraz z Wohngeld. 
 

Wyjaśnienie: Czym jest Bildungsgutschein? 

Bildungsgutschein to imienny bon szkoleniowy wydawany przez Agentur für Arbeit lub Jobcenter, który stanowi gwarancję pokrycia 100% kosztów Umschulung lub kursu podnoszącego kwalifikacje (Weiterbildung).

W praktyce jest to „czek od państwa”, który zwalnia pracownika z opłat za naukę i pokrywa m.in. koszty samego kursu, egzaminów przed izbą IHK/HWK, dojazdów, materiałów dydaktycznych, a nawet opieki nad dziećmi. Warunkiem jego realizacji jest wybór certyfikowanej placówki szkoleniowej (Bildungsträger) oraz programu posiadającego odpowiednią akredytację (AZAV).

Ponadto, z Umschulung warto skorzystać, gdy aktualna praca nie niesie za sobą dalszych perspektyw lub trzeba będzie przestać ją wykonywać ze względów zdrowotnych. Jest to sposób na to, żeby się przebranżowić w ciągu 2 lat – np. z pracownika budowlanego na pracownika biurowego.
 

🧠 Pamiętaj: Zaletą Umschulung jest także otrzymanie jednorazowej premii do 2 500 euro od państwa za zdanie państwowego egzaminu pośredniego i końcowego. 

Umschulung dla pracujących osób 

Osoby, które pracują również mogą skorzystać z możliwości kształcenia zawodowego. W tym przypadku zachowywane jest dotychczasowe wynagrodzenie. Pracodawca z Agentur für Arbeit otrzymuje refundację kosztów szkolenia oraz części pensji z tytułu nauki pracownika, ponieważ to on oddelegował go w ramach Betriebliche Umschulung. 

Po zdanym pozytywnie egzaminie państwowym, przyznawany jest tytuł “Fachkraft”. Dzięki temu stawka godzinowa wkracza na wyższy poziom. 
 

Warto wiedzieć: Po zdaniu egzaminu pracodawca ma obowiązek przenieść pracownika do wyższej grupy zaszeregowania. To oznacza formalny, obowiązkowy skok stawki godzinowej wynikający z układów zbiorowych (Tarifvertrag) lub grup płacowych (Entgeltgruppen). 

Ausbildung lub Umschulung: W których zawodach warto się kształcić?

Wybór branży przy decyzji o Ausbildungu lub Umschulungu ma kluczowe znaczenie – chodzi o to, by zamienić ciężką, słabo płatną pracę fizyczną na taką z wyższymi zarobkami i lepszymi perspektywami. 

W branży opieki przejście ze stanowiska pomocnika (Pflegehelfer) na dyplomowanego opiekuna (Pflegefachmann / -frau) to gwarancja zatrudnienia do samej emerytury ze względu na ogromny deficyt kadr oraz atrakcyjne, nieopodatkowane dodatki za nocki i weekendy. 

W logistyce lub przemyśle pożegnanie z rolą magazyniera, pakowacza czy operatora maszyn na rzecz kwalifikacji Fachkraft für Lagerlogistik, Disponent, Mechatroniker czy Elektroniker oznacza sporą ulgę dla kręgosłupa, pracę przy systemach, sterowaniu czy utrzymaniu ruchu oraz dostęp do najwyższych stawek taryfowych np. w oparciu o umowy zbiorowe IG Metall. 

Z kolei osoby zmęczone pracą fizyczną w sprzątaniu czy obsłudze, które marzą o stałych godzinach pracy i ciepłym biurku, powinny skierować wzrok na biuro i administrację – dyplom Kaufmann/-frau für Büromanagement otwiera drzwi do stabilnych etatów biurowych w niemal każdej niemieckiej firmie.

Gdzie zrobić Ausbildung? 

Ausbildung, o czym napisaliśmy wcześniej, odbywa się w modelu dualnym. Praktyka jest realizowana w danej firmie, natomiast część teoretyczna realizowana jest w państwowej, niemieckiej szkole zawodowej. 

Punktem startowym do poszukiwań miejsc, w których można zrobić Ausbildung, jest strona internetowa Bundesagentur für Arbeit. Opcjonalnie może też odwiedzić serwis ausbildung.de i wyszukać kurs. 

Pomocne są również oficjalne wyszukiwarki izb gospodarczych – IHK Lehrstellenbörse dla branży przemysłowo-handlowej oraz HWK Lehrstellenradar dla sektora rzemiosła. Jeśli pracujesz w firmie jako pomocnik, o możliwość odbycia skróconego Ausbildung można zapytać bezpośrednio obecnego pracodawcę.

Gdzie można starać się o Umschulung? 

Umschulung realizuje się w certyfikowanych centrach kształcenia dla dorosłych (Bildungsträger), które ściśle współpracują z niemieckimi urzędami pracy. Do największych i najbardziej uznanych placówek tego typu w Niemczech należą m.in. WBS Training, IBB, DAA oraz TÜV Rheinland Akademie. 

Cały proces rozpoczyna się od umówienia wizyty u doradcy w Agentur für Arbeit lub Jobcenter, aby złożyć wniosek i otrzymać Bildungsgutschein, czyli bon gwarantujący pełne finansowanie nauki. Z uzyskanym dokumentem trzeba wybrać odpowiedni kurs – pomocny w poszukiwaniach jest oficjalny portal urzędowy Kursnet, zawierający bazę wszystkich akredytowanych szkoleń. 

Ostatnim krokiem jest podpisanie umowy z wybranym centrum szkoleniowym oraz znalezienie firmy, w której odbędą się kilkumiesięczne, obowiązkowe praktyki zawodowe. 

Alternatywnie, jeśli pracujesz już jako pomocnik, całe przekwalifikowanie można realizować bezpośrednio u obecnego pracodawcy.

Dziękujemy za przeczytanie tego tekstu. Jeśli doceniasz publikowane przez nas treści, dodaj nas do preferowanych źródeł w Google.

Zdjęcie: auremar – stock.adobe.com