Bez emerytury w Niemczech: Jakie pieniądze można dostać?

Niemiecki system socjalny jest dosyć elastyczny, co pokazuje sam fakt istnienia pewnego świadczenia. Mowa jest o Grundsicherung im Alter, który daje możliwość otrzymania pomocy finansowej po osiągnięciu wieku emerytalnego, nawet nie mając zgromadzonych lat emerytalnych. Pomoc ta jest jednak obwarowana konkretnymi warunkami i nie jest przyznawana automatycznie. 

Czym jest Grundsicherung im Alter? 

Grundsicherung im Alter jest świadczeniem socjalnym zapobiegającym ubóstwu, w jakie mogą popaść osoby starsze. Zazwyczaj chodzi w tym przypadku o sytuacje, gdy dana osoba jest trwale niezdolna do pracy lub osiąga tak niską emeryturę, że nie jest w stanie się z niej utrzymać. Jednak to świadczenie przysługuje także osobom, które nie mają zgromadzonego wystarczającego okresu składkowego, żeby móc otrzymać niemiecką emeryturę. Nie jest przyznawane automatycznie. Trzeba spełnić kilka warunków. 
 

🧠 Warto wiedzieć: Pieniądze na Grundsicherung im Alter pochodzą bezpośrednio z budżetu państwa, czyli pieniędzy podatków, a nie z funduszu emerytalnego. Deutsche Rentenversicherung (DRV) wypłaca świadczenia wyłącznie na podstawie zgromadzonych składek. 

Jakie są warunki przyznania Grundsicherung im Alter?

Pierwszym i podstawowym warunkiem, na podstawie którego przyznawany jest Grundsicherung im Alter, to stałe miejsce zamieszkania w Niemczech. Trzeba wykazać, że jest się zameldowanym oraz faktycznie mieszka w tym kraju. 

Drugim warunkiem, jest osiągnięcie wieku emerytalnego obowiązującego w danym roku. Przykładowo w tym roku o to świadczenie mogą ubiegać się Ci, którzy skończyli 66 lat i 2 miesiące (osoby urodzone w 1959 roku) lub 66 lat i 4 miesiące (osoby urodzone w 1960 roku. Młodsze roczniki będą mogły składać wniosek o Grundsicherung im Alter po ukończeniu 67 lat. 

Trzecim warunkiem który trzeba spełnić jest brak możliwości samodzielnego utrzymania się – dotyczy osób samotnych oraz małżeństw. Osiągany dochód musi być niższy od kosztów utrzymania ustalonych przez rząd. 

Czwarty warunek dotyczy posiadanego majątku. Sozialamt oceniając wniosek, bierze pod uwagę tak zwany majątek chroniony. Jego wysokość wynosi 10 000 euro dla osoby samotnej lub 20 000 euro dla małżeństw – te kwoty można posiadać jako oszczędności. Nie wykluczają ubiegania się o pomoc. 

Ocenie podlega także mieszkanie pod kątem metrażu oraz liczby osób które je zamieszkują. Uwzględniana jest też ogólna sytuacja osobista. Gdy posiadane są papiery wartościowe, drogi samochód lub większe oszczędności na koncie bankowym, to Grundsicherung im Alter nie zostanie przyznany. 

Co jest bierze pod uwagę Sozialamt? 

Sozialamt jako instytucja oceniająca oraz decydująca o przyznaniu Grundsicherung im Alter bierze pod uwagę dochody osiągane przez dzieci osoby starszej, która ma otrzymać pomoc. Warto jednak zaznaczyć, że rzadko dochodzi do sytuacji, w której urząd wyda nakaz płacenia alimentów na rodziców w potrzebie lub zażąda zwrotu wypłaconego świadczenia. 

Taka sytuacja może mieć miejsce tylko wtedy, gdy każde z dzieci przekracza roczny dochód w kwocie 100 tys. euro brutto. 

Ile pieniędzy wypłacane jest z Grundsicherung im Alter? 

Nie ma jednej, stałej kwoty jaka jest wypłacana z Grundsicherung im Alter. Często mylnie rozumiana kwota 563 euro dla osób samotnych lub 1012 euro dla małżeństw, jest odbierana jako “pewne pieniądze”, ale to nieprawda. Wysokość świadczenia określana jest na podstawie następującego wzoru: 

• Suma potrzeb życiowych (w tym Regelbedarf)  - Własne dochody = Świadczenie. 

W pierwszej kolejności Sozialamt uwzględnia kwotę bazową na życie (Regelbedarf), która jest ustalana corocznie przez rząd. Obejmuje ona jedzenie, prąd, telefon, środki czystości i inne, drobne wydatki. Osoba samotna ma naliczane 563 euro a małżeństwa lub osoby żyjące w zarejestrowanych związkach partnerskich dostają po 506 euro na osobę – łącznie 1012 euro. 

Następnie Sozialamt uwzględnia opłaty za mieszkanie i ogrzewanie. Nie bierze pod uwagę rachunków za prąd – na to pieniądze idą z Regelbedarf. Na koniec, jeśli osiągane są niskie dochody np. z emerytury, również Sozialamt uwzględnia jest w obliczeniach. 
 

💡 Wyjaśnienie: Sformułowanie “suma potrzeb życiowych” odnosi się do wszystkich elementów, które Sozialamt bierze pod uwagę, czyli kwoty bazowej (Regelbedarf), kosztów mieszkania i ogrzewania oraz ewentualnych, osiąganych dochodów. 

Kwoty wypłacane z Grundsicherung im Alter: przykłady 

✅ Przykład 1: Samotny senior bez dochodu

Pan Jan mieszka w Niemczech i nie ma własnej emerytury.

• Kwota bazowa: 563 €
• Uznany czynsz wraz z ogrzewaniem i mediami: 650 €
• Łączne zapotrzebowanie: 1213 €

Pan Jan otrzyma z urzędu dokładnie 1213 euro miesięcznie plus pokryte zostaną składki na ubezpieczenie.

✅ Przykład 2: Samotny senior z niską emeryturą

Pani Maria ma łącznie 700 € z polskiej i niemieckiej emerytury.

• Wyliczone całkowite zapotrzebowanie (stawka 563 € + czynsz 650 €) wynosi: 1213 €
• Własny dochód pani Marii: 700 €
• Różnica do wypłaty: 1213 € - 700 € = 513 €

Pani Maria zatrzymuje swoją emeryturę. Sozialamt dopłaca jej 513 €, żeby łączny dochód osiągnął wymagany poziom 1213 €.

✅ Przykład 3: Małżeństwo bez dochodu

Jan i Maria nie osiągają żadnych dochodów.

• Kwota bazowa: 1012 €
• Uznany czynsz wraz z ogrzewaniem i mediami: 950 €
• Łączne zapotrzebowanie: 1962 €

Małżeństwo z Sozialamtu otrzyma łącznie 1962 euro, ponieważ tyle potrzebują na pokrycie swoich podstawowych potrzeb.

✅ Przykład 4: Małżeństwo z niskimi dochodami

Jan otrzymuje 300 € z niemieckiej emerytury, Maria około 280 €. 

• Całkowite zapotrzebowanie 1962 €
• Dochód małżeństwa: 580 €
• Różnica do wypłaty: 1962 € - 580 € = 1382 €

Oboje zachowują swoje niskie emerytury, a z urzędu jest im przyznawane dodatkowo 1382 euro. 
 

🧠 Warto wiedzieć: Domyślnie pieniądze wypłacane z Sozialamt trafiają na konto świadczeniobiorcy. Jest możliwość, żeby część z tych pieniędzy przeznaczona na opłacenie mieszkania była przelewana przez urząd bezpośrednio do wynajmującego lub właściciela nieruchomości. Taką zmianę w płatności trzeba zgłosić w Sozialamt.

Jak można ubiegać się o Grundsicherung im Alter? 

Podstawowe wsparcie dla osób starszych (Grundsicherung im Alter) wymaga złożenia specjalnego wniosku do Sozialamt. Warto w tej sprawie skontaktować się z właściwym dla miejsca zamieszkania, żeby go otrzymać.

Dodatkowo Deutsche Rentenversicherung również ma możliwość przyjęcia wniosku o Grundsicherung im Alter i przekazania go do Sozialamt. W sytuacji, gdy otrzymywana emerytura w Niemczech jest zbyt niska, Niemiecki Zakład Ubezpieczeń Emerytalnych sam wyśle wniosek z informacją o możliwości starania się o świadczenie. 

Na koniec: Wniosek należy wypełnić i dostarczyć albo do Sozialamt lub Deutsche Rentenversicherung. Samo otrzymanie informacji o możliwości aplikowania nie jest podstawą do przyznania wsparcia finansowego. Pieniądze są wypłacane najwcześniej od daty złożenia wniosku – jeśli ten zostanie pozytywnie oceniony.

Przez jaki czas wypłacane są pieniądze z Grundsicherung im Alter? 

Pieniądze z Grundsicherung im Alter są wypłacane przez maksymalnie 12 miesięcy. Po tym czasie należy złożyć nowy wniosek – zazwyczaj na 2-3 miesiące przed wygaśnięciem Sozialamt wyśle go pocztą. 

⚠️  Nie ma określonego limitu czasowego związanego z samą realizacją takiej pomocy – pieniądze można dostawać za każdym razem, gdy spełnione są warunki. 

Jedynie trzeba uważać, aby pomoc nie została wstrzymana. Może tak się stać, gdy pobyt poza Niemcami trwa dłużej niż 4 tygodnie, otrzymano spadek lub osiągnięto dochód przekraczający majątek chroniony – więcej niż 10 tys. euro dla osoby samotnej i 20 tys. euro dla małżeństw. Oprócz tego opuszczenie Niemiec na stałe, całkowicie kasuje możliwość otrzymywania świadczenia ponieważ następuje zmiana stałego miejsca zamieszkania.

Dziękujemy, za przeczytanie tego tekstu. Jeśli doceniasz publikowane przez nas treści, dodaj nas do preferowanych źródeł w Google.

Zdjęcie: foto_tech – stock.adobe.com, opracowanie własne.