Bezrobocie: Jak spłacić dług po utracie pracy w Niemczech?

Fakt istnienia stałych opłat za telefon, internet, czynsz powoduje, że w przypadku zaciągniętej pożyczki lub kredytu związanie końca z końcem kończy się długami. Nawet przy otrzymywaniu zasiłku ALG 1 pieniądze mogą nie wystarczyć. Problem zaczyna narastać, gdy doliczane są odsetki za zwłokę w spłacie. Niemiecki system daje jednak możliwość skorzystania z dwóch rozwiązań, aby odciążyć własne finanse lub nawet w całości pozbyć się zadłużenia i wyjść na prostą. 

Spłata długu w Niemczech po utracie pracy. Co można zrobić? 

Pójście w zaparte pobierając zasiłek dla bezrobotnych i nie przejmując się spłatą długu, nie jest żadnym rozwiązaniem. Wierzyciele prędzej czy później zgłoszą się po pieniądze. Często dochodzi do momentu, gdy w sprawę zaangażowany jest komornik. Na podstawie sądowego nakazu zapłaty egzekwuje dług np. zajmując konto w banku. 

Jednak taki scenariusz wcale nie musi mieć miejsca. Osoby, które straciły pracę i przebywają na bezrobociu w Niemczech mogą skorzystać z dwóch możliwości. 

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej 

Podstawowym warunkiem ogłoszenia upadłości konsumenckiej w Niemczech jest brak możliwości spłaty długu. Sytuacja ta zachodzi w momencie, gdy rata przestaje być regularnie spłacana. Kwota długu nie ma w tym przypadku znaczenia, ponieważ celem upadłości konsumenckiej jest uregulowanie aktualnych zobowiązań wobec wierzycieli i umorzenie pozostałego zadłużenia. 

Prawo do ogłoszenia upadłości konsumenckiej w Niemczech mają wszystkie osoby fizyczne w tym między innymi osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych oraz te przebywające na bezrobociu bez zasiłku. 

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej w Niemczech składa się z następujących etapów: 

• Etap 1: Przygotowanie planu spłaty zadłużenia. Dokument ten określa, w jaki sposób oraz kiedy zostaną uregulowane należności. 
   
• Etap 2: Podjęcie pozasądowej próby spłaty zadłużenia wobec wierzycieli na podstawie przedstawionego planu. Jeśli taki plan zostanie odrzucony, dopiero wtedy można złożyć wniosek w Niemczech o upadłość konsumencką. 
   
• Etap 3: Gdy pozasądowa próba uregulowania długu zakończyła się fiaskiem, sąd upadłościowy rozpoczyna procedurę związaną z ustaleniem warunków spłaty zadłużenia. Jeśli działanie sądu nie przyniesie żadnych efektów, rozpoczynany jest proces upadłości konsumenckiej. Uwzględniana jest przez sąd wysokość zadłużenia oraz sprawdzana jest możliwość jego spłaty z aktywów dłużnika. 
   
• Etap 4: Rozpoczęcie upadłości konsumenckiej wiąże się z uruchomieniem tak zwanej “fazy dobrego zachowania”. W trakcie jej trwania, gdy osoba zadłużona podejmie zatrudnienie zobowiązuje się część uzyskanych zarobków przekazać syndykowi na spłatę długu. Jeśli osoba pozostaje bez pracy, musi wykazać, że szuka zatrudnienia – długotrwały brak zatrudnienia powoduje odmową umorzenia pozostałego długu. Dodatkowo dłużnik musi informować syndyka o zmianie miejsca zamieszkania, pracy czy nabyciu majątku w drodze darowizny lub spadku. Nie może również pobierać innych pożyczek i kredytów. 

Umorzenie pozostałych długów w ramach ogłoszonej upadłości konsumenckiej następuje po okresie “dobrego zachowania”. Następnie sąd wydaje odpowiednie postanowienie. Osoba zostaje oddłużona i startuje z czystą kartą. 

Ugoda sądowa 

Proces ten stanowi części planu spłaty zadłużenia i daje możliwość osobie zadłużonej niejako wyjść obronną ręką z sytuacji, gdy wierzyciele odrzucą próbę spłaty długu. W praktyce wygląda to następująco: 

• Etap 1: Dłużnik przygotowuje plan zadłużenia i przedstawia go wierzycielom.
   
• Etap 2: Wierzyciele odrzucają plan nie podając konkretnej przyczyny ani powodu. 
   
• Etap 3: Po złożeniu wniosku o upadłość konsumencką sąd ocenia przedstawiony przez dłużnika plan. Pod uwagę bierze czy jest on sprawiedliwy, możliwy do wykonania oraz uwzględnia chęć spłaty długu. 
   
• Etap 4: Jeśli wierzyciele odrzucili plan spłaty zadłużenia, sąd może ich przymusić do jego zaakceptowania – na podstawie § 309 InsO (Insolvenzordnung) niemieckiego Kodeksu Upadłościowego. W tej sytuacji dochodzi do regulowania bieżących zaległości, a z biegiem czasu pozostały dług zostanie umorzony. 

🧠 Podsumowując: 

• Z zadłużenia można wyjść poprzez ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Może to zrobić osoba, która przebywa na bezrobociu i realnie nie ma możliwości finansowych na pokrycie długu. Proces ten jest długotrwały, ale daje możliwość umorzenia pozostałych długów. 
   
• Najprostszą drogą do wyjścia z zadłużenia jest sporządzenie realnego planu spłaty wobec wierzycieli. Mogą oni plan zaakceptować lub odrzucić. W przypadku odrzucenia, sąd oceniając plan jako wykonalny i sprawiedliwy, może zmusić wierzycieli do jego zaakceptowania. 

Upadłość konsumencka - po jakim czasie pozostałe długi są umarzane w Niemczech? 

Dużą zaletą ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest to, że tylko część osiąganego dochodu jest przeznaczana na spłatę długu, a wszystkie inne długi zostają umorzone po określonym czasie obejmującym fazę “dobrego zachowania”. 

Czas, po jakim pozostałe długi zostaną umorzone w Niemczech zgodnie z nowelizacją przepisów prawa upadłościowego, które weszło w życie 1 października 2020 roku, wynosi trzy lata.

Dla porównania, przed 2020 rokiem obowiązywały następujące zasady: 

• 3 lata: Po spłacie 35% kwoty zadłużenia i uregulowaniu kosztów sądowych.
   
• 5 lat: Po opłaceniu kosztów sądowych, bez możliwości spłaty 35% kwoty długu. 
   
• 6 lat (maksymalnie): Gdy dłużnik nie był w stanie spłacić długu w 35% oraz pokryć kosztów sądowych. 

Ochrona zasiłku dla bezrobotnych przed spłatą długu 

Otrzymując pieniądze z zasiłku dla bezrobotnych w Niemczech istnieje ryzyko ich zajęcia przez komornika. Wyjściem z tej sytuacji jest skorzystanie z P-Konto. Bieżący rachunek bankowy można na takie konto przekształcić. Dzięki temu środki do kwoty 1560 euro miesięcznie są chronione przed zajęciem. Na P-Konto może wpływać zasiłek i nie zostanie on przeznaczony na spłatę długu. 
 

Warto wiedzieć: P-Konto daje możliwość przesunięcia środków na kolejny miesiąc, do maksymalnie trzech miesięcy. Na przykład, jeśli zasiłek dla bezrobotnych wynosi 650 euro i kwota ta nie zostanie wydana, po trzech miesiącach na P-Konto zostanie zgromadzonych 1950 euro. Nadwyżkę od miesięcznego limitu 1560 euro, czyli 390 euro ma prawo zająć komornik. 

Które długi nie są umarzane w Niemczech? 

Nie wszystkie długi można umorzyć w Niemczech. Zgodnie z § 302 niemieckiego Kodeksu upadłościowego (Insolvenzordnung – InsO) zobowiązania, które są wynikiem nieuczciwego i umyślnego działania muszą zostać spłacone. Są to: 

• długi powstałe wskutek wyrządzenia krzywdzie drugiej osobie np. poprzez świadome oszustwo lub kradzież danych,
   
• mandaty oraz inne kary nałożone w drodze administracyjnej lub karnej, 
   
• długi z tytułu alimentów na dzieci oraz współmałżonkę / współmałżonka, 
   
• pożyczki przeznaczone na pokrycie postępowania upadłościowego – także te udzielone prywatnie,
   
• długi podatkowe będące wynikiem przestępstw skarbowych na które wydano prawomocny wyrok – nie dotyczy zwykłych zaległości podatkowych.

Powyższe długi mają charakter świadomego, nieuczciwego działania, dlatego nie mogą zostać umorzone na drodze upadłości konsumenckiej. Nawet, gdy osoba zadłużona zostanie oczyszczona z pozostałych długów, w przypadku wystąpienia jednego w powyższych trzeba będzie go zapłacić. 

Adnotacja: Tekst nie stanowi porady prawnej. Jego celem jest przybliżenie tematu związanego z możliwościami, z jakich można skorzystać w przypadku zadłużenia po stracie pracy w Niemczech. W przypadku własnej sytuacji należy skonsultować się z adwokatem. 

Zdjęcie: Media – stock.adobe.com