Praca: Czy zamiast urlopu można dostać pieniądze w Niemczech?

To, ile dni urlopu przysługuje osobie zatrudnionej w Niemczech reguluje ustawa o urlopach (BURIG) w § 3. Pracownik, który jest zatrudniony minimum przez pół roku na pełny etat, pracujący 5 dni w tygodniu ma prawo do 20 dni wolnych w ciągu roku. Liczba ta wzrasta do 24 dni, gdy w grę wchodzi 6 dni pracujących w tygodniu – od poniedziałku do soboty. 

Oczywiście prawo do urlopu przysługuje także osobom, które pracują krócej: przy 4 dniach roboczych naliczanych jest 16 dni urlopu, a przy 3 dniach jest to 12 dni. Osoby, które swoją pracę wykonują tylko 2 dni w tygodniu mogą liczyć na 8 dni urlopu, a przy 1 dniu są to zaledwie 4 dni. 

Prawo w Niemczech pozwala na otrzymanie pieniędzy w zamian za niewykorzystane dni urlopu. Spójrzmy najpierw, kiedy w ogóle może dojść do sytuacji, w której urlop nadal pozostanie na koncie pracownika oraz w jakiej sytuacji pracownik może liczyć na wypłatę dodatkowych euro.

Niewykorzystane dni urlopu. Kiedy dochodzi do takiej sytuacji? 

Mimo, że pracownik jest zobowiązany do wykorzystania dni urlopowych w ciągu roku, w dwóch sytuacjach mogą one pozostać niewykorzystane.

Pierwsza dotyczy sytuacji, w której ze względu na brak pracowników, konieczne jest kontynuowanie pracy. Przykładowo, w firmie do zrealizowania jest duża liczba zamówień, a większa część załogi jest niedostępna z powodu choroby. 

Druga sytuacja odnosi się do przyczyn osobistych leżących po stronie pracownika. Na przykład może to być trwająca choroba uniemożliwiająca wykorzystanie wolnych dni, urlop macierzyński, rodzicielski lub brak możliwości wybrania urlopu w tym samym czasie, w którym współmałżonek lub partner ma wolne.
 

Warto wiedzieć: W niektórych firmach planowanie urlopu może zostać z góry narzucone, co oznacza, że wolne od pracy trzeba zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem. W takiej sytuacji zazwyczaj nie ma możliwości anulowania urlopu. Jedynie jest to możliwe przy konsultacji z pracodawcą i wyrażeniu przez niego zgody na takie działanie. 

Pieniądze zamiast niewykorzystanego urlopu w Niemczech - zasady

Tylko w dwóch sytuacjach pracownik w Niemczech może otrzymać pieniądze w zamian za niewykorzystane dni urlopu. Dzieje się tak, gdy dochodzi do rozwiązania umowy o pracę i pracodawca sam przedstawia taką propozycję. Na przykład, gdy relacje pomiędzy firmą a pracownikiem są dobre i pracodawcy zależy na tym, aby osoba zatrudniona do czasu wygaśnięcia umowy kontynuowała swoją pracę. Druga dotyczy przyczyn operacyjnych firmy, gdy brak pracownika zakłóci funkcjonowanie firmy i jego obecność jest konieczna. 

W obu wspomnianych sytuacjach pieniądze za niewykorzystany urlop są obliczane w oparciu o dzienne zarobki z ostatnich 13 tygodni poprzedzających datę rozwiązania umowy o pracę. Jak to wygląda w praktyce? 

Załóżmy, że pracownik pracował 5 dni w tygodniu i otrzymywał miesięczne pensję brutto w kwocie 3 300 euro. Pomiędzy nim a pracodawcą doszło do rozwiązania umowy o pracę, ale na koncie osoby zatrudnionej pozostało niewykorzystanych 8 dni urlopu. Stawka dzienna wynosi około 152,30 euro. Oznacza to, że osoba zatrudniona za pozostałe dni wolnego otrzyma 1218,46 euro. 

Istotne są terminy rozwiązania umowy o pracę 

Przy określaniu kwoty wypłacanej za niewykorzystany urlop w Niemczech, należy szczególnie mieć na uwadze datę rozwiązania umowy o pracę. Jeśli współpraca z pracodawcą zakończy się przed 30 czerwca 2026 rokiem, osobie zatrudnionej w Niemczech przysługuje 1/12 rocznego za każdy pełny miesiąc. Oznacza to, że pracując do 31 maja 2026 roku, będzie przysługiwać 8,33 dnia wolnego. Do 30 czerwca liczba dni wolnych wyniesie 10. 

Gdy umowa zostanie rozwiązana po 30 czerwca 2026 roku i praca jest wykonywana od 1 stycznia, pracownik otrzyma prawo do pełnych, 20 dni urlopu przy założeniu, że liczba dni pracujących w tygodniu wynosi 5.

Przykładowe kwoty rekompensaty za niewykorzystane dni wolne wyglądają dla obu wspomnianych przypadków następująco: 

• Gdy umowa jest rozwiązana do 30 czerwca 2026 roku, pracownik zarabiający 3 000 euro brutto, otrzyma około 1384,62 euro brutto. 
   
• Gdy umowa jest rozwiązana po 30 czerwca 2026 roku, pracownik przy zarobkach 3 000 euro brutto będzie mógł liczyć na 2 769,23 euro brutto. 

Niewykorzystany urlop - kiedy pracodawca w Niemczech nie wypłaci pieniędzy? 

W tym przypadku odpowiedź jest prosta: jeśli nie dochodzi do rozwiązania umowy o pracę i pracodawca nie proponuje wypłaty rekompensaty, pracownik nie może liczyć na otrzymanie pieniędzy. Co dzieje w dalej? 

Przede wszystkim pozostałe dni urlopu należy albo wykorzystać najpóźniej do 31 grudnia 2026 roku – zgodnie z § 7 ust. 3 ustawy o urlopie (BUrlG). Pracodawca dysponuje odpowiednimi narzędziami, aby niejako przymusić osobę zatrudnioną do wybrania wolnego. Może przekazać informację o niewykorzystanych dniach urlopu z podkreśleniem daty, do której pracownik ma jego wykorzystać. Oprócz tego ma prawo wezwać na piśmie do wzięcia wolnego oraz zakomunikować, że brak podjęcia działań ze strony pracownika będzie skutkować ich wygaśnięciem. 

Inną możliwością jest przeniesienie pozostałych dni urlopu na kolejny rok. Dni te pracownik musi wykorzystać najpóźniej do 31 marca następnego roku. Do takiej sytuacji dochodzi w momencie, gdy osoba zatrudniona z przyczyn po stronie pracodawcy, nie miała możliwości wybrania dni wolnych – chodzi tutaj m.in. o brak wystarczającej liczby pracowników do realizacji zamówień.
 

Pamiętaj: Jeśli pracodawca nie dopełni obowiązku informacyjnego związanego z wygaśnięciem dni wolnych, przechodzą one na kolejny rok lub pozostają do wykorzystania najpóźniej do 31 grudnia 2026 roku. 

Czy pracodawca może dobrowolnie wypłacić pieniądze za niewykorzystany urlop?

Dobrowolność pracodawcy w kwestii wypłaty pieniędzy za niewykorzystany urlop ogranicza się wyłącznie do sytuacji związanej z rozwiązaniem umowy o pracę. Oznacza to, że pracownik, który nadal jest zatrudniony i nie zostaje zwolniony, nie ma prawa otrzymać żadnego ekwiwalentu w zamian za zrezygnowanie z przysługujących mu dni urlopowych. Dzieje się tak, ponieważ niemiecka ustawa o urlopach (BURIG) ma za zadanie chronić zdrowie pracowników i zapewnić ustawowo czas potrzebny na regenerację. 

Rekompensata za niewykorzystany urlop. Czy pracownik może odmówić? 

W momencie gdy pracodawca składa propozycję wypłaty pieniędzy za niewykorzystane dni urlopu przy rozwiązaniu umowy o pracę, pracownik może odmówić ich przyjęcia i wykorzystać przysługujące mu dni wolne. Prawo w Niemczech nie nakłada na osobę zatrudnioną godzenie się na przedstawione warunki, ponieważ to ona w takiej sytuacji ma swobodę w podejmowaniu decyzji, w jaki sposób rozdysponuje pozostałe dni urlopu. Dodatkowo, zrzekając się prawa do otrzymania pieniędzy za niewykorzystane dni wolne pracownik, który ma prawo do odprawy, może dzięki temu wynegocjować więcej pieniędzy. 

Pieniądze za niewykorzystany urlop w Niemczech - podsumowanie

Osoba zatrudniona w Niemczech ma prawo do otrzymania pieniędzy za niewykorzystany urlop wyłącznie w sytuacji, gdy dochodzi do rozwiązania umowy o pracę i pracodawca z przyczyn operacyjnych nie może udzielić jej wolnego lub sam przedstawia propozycję wypłatę ekwiwalentu w zamian za kontynuowanie pracy np. w celu przeszkolenia pracownika. Kwota wypłacanej rekompensaty odpowiada dziennym zarobkom osiąganym w ciągu ostatnich 13 tygodni przed rozwiązaniem umowy o pracę. Warto mieć na uwadze sam moment rozwiązania stosunku pracy – jeśli zakończenie pracy następuje przed 30 czerwca 2026 roku, maksymalna liczba dni wolnych przy 5 dniowym tygodniu pracy wynosi 10 dni. Gdy do rozwiązania umowy dojdzie po 30 czerwca, liczone jest pełnych 20 dni, co znacznie podnosi wysokość wypłacanych pieniędzy. 

W praktyce jednak pracodawcy często nalegają na to, aby pracownik wykorzystał zaległy urlop, ponieważ unikają dzięki temu ponoszenia dodatkowych kosztów. 

Zdjęcie: luliia Pilipeichenko – stock.adobe.com