Jak sprawdzić, czy pracodawca jest związany układem zbiorowym?

Podpisując umowę z pracodawcą nie zawsze wiemy, czy jest on objęty układem zbiorowym. Jednak samemu można to sprawdzić. Jest to pomocne szczególnie w drodze egzekwowania własnych praw w problematycznych sytuacjach.

Czym jest układ zbiorowy?

Układ zbiorowy znany w Niemczech jako Tarifvertrag stanowi porozumienie między pracodawcą a związkami zawodowymi. Może on dotyczyć zarówno pojedynczej firmy lub grupy firm, działających w danym sektorze. 

Tarifvertrag konkretnie określa przysługujące prawa pracownikom oraz pracodawcom. Często uwzględnia kwestię wynagrodzenia, premii, godzin pracy czy urlopów. 

Jaką rolę odgrywa układ zbiorowy dla pracownika?

Osoby pracujące w firmie objętej układem zbiorowym otrzymują dzięki niemu narzędzia, pozwalające egzekwować swoje prawa oraz wywierać presję w trudnych sytuacjach na pracodawcę. 

Przykładem takiej sytuacji może być zapowiedź masowych zwolnień. Układy zbiorowe mogą konkretnie wskazywać, jak w takiej sytuacji mają zostać potraktowani pracownicy. Ustalenia te muszą być przestrzegane przez pracodawcę. 

Podobnie sytuacja wygląda w kwestii ustalania wynagrodzeń dla pracowników. Układ zbiorowy pełni rolę ochronną. Oznacza to, że zarobki nie mogą być niższe od tych ustalonych w ramach Tarifvertrag, co zapewnia jednocześnie przejrzystość wynagrodzeń oraz przestrzeganie zasad równego traktowania. 

Układy zbiorowe mogą również pełnić rolę narzędzia, zapewniającego lepsze warunki pracy. Pojedynczy pracownik mógłby mieć nikłe szanse na ich wynegocjowanie z pracodawcą. Jeśli w firmie działa związek zawodowy, to one pełni rolę negocjatora w imieniu wszystkich zatrudnionych. 

Na koniec warto dodać jedną istotną informację: Zapisy w układach zbiorowym stoją ponad prawnymi regulacjami oraz mogą określać zasady, których również to prawo nie obejmuje. 

Czy każdy pracodawca w Niemczech jest objęty układem zbiorowym?

Nie każdy pracodawca w Niemczech jest objęty układem zbiorowym. W większości przypadków Tarifvertrag jest zawierany, gdy w zakładzie występują związki zawodowe a firma należy do konkretnego zrzeszenia pracodawców.

Duże firmy zatrudniające setki osób często działają w porozumieniu z układami zbiorowymi. Z kolei małe firmy bardzo często go w ogóle nie mają. W takiej sytuacji wszystkie ustalenia oraz negocjacje odbywają się indywidualnie pomiędzy pracownikiem i pracodawcą. 

Poniżej film wideo wyjaśniający, jak dokładnie działa układ zbiorowy: 

W jaki sposób można sprawdzić czy firma jest objęta układem zbiorowym?

Pierwszym i najprostszym sposobem pozwalającym ustalić, czy pracodawca z którym zawieramy umowę, należy do układów zbiorowych, jest treść podpisywanej umowy o pracę. Jej zapisy powinny zawierać informacje o stosowaniu układów zbiorowych w konkretnych przypadkach, na przykład tej dotyczącej premii świątecznej. 

Jeśli w umowie o pracę nie widzimy żadnej wzmianki o układzie zbiorowym, można zwrócić z pytaniem do działy kadr, rady zakładowej lub wysłać pytanie do Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych. 

Instytucja ta zawiera rejestr obowiązujących układów zbiorowych. Można w tym celu wysłać maila na adres tarifregister@bmas.bund.de lub skontaktować się telefonicznie pod numerem 0228 995270. 

Co zazwyczaj obejmuje układ zbiorowy? 

Układy zbiorowe w wielu przypadkach określają kilka istotnych praw przysługującym pracownikom. Są to: 

Więcej dni urlopu

Standardowo przysługują 24 dni wolnego od pracy w Niemczech. Układy zbiorowe często dają pracownikom dłuższy okres, wynoszący 30 dni. 

Wypłata premii świątecznej

W zapisach układach zbiorowych bardzo często określane są warunki związane z wypłatą premii świątecznej. 

Skrócenie godzin pracy

Dzięki układom zbiorowym standardowy, tygodniowy czas pracy może zostać zmniejszony z 48 godzin do 34 lub 40 godzin, co pozwala zachować lepszą równowagę pomiędzy życiem prywatnym i zawodowym.  

Zapewnienie pracy po odbyciu stażu

W wielu firmach działają programy stażowe. Układy zbiorowe regulują bardzo często warunki dla takich osób, zapewniając im pewne zatrudnienie po jego odbyciu. 

Oprócz powyższych układy zbiorowe mogą obejmować inne aspekty związane z zatrudnieniem, które nie są precyzyjnie regulowane przez prawo i dotyczą konkretnej branży oraz specyfiki wykonywanej pracy. 

Układy zbiorowe w Niemczech - podsumowanie

Osoby pracujące w firmie objętej układem zbiorowym zazwyczaj otrzymują wyższe wynagrodzenie w porównaniu do tych osób, które są zatrudnione przez pracodawców nieobjętych Tarifvertrag. 

Dodatkowo wiele praw pracowniczych jest dokładnie określonych w układzie zbiorowym, co pozwala na ich dokładniejsze egzekwowanie w newralgicznych sytuacjach – chodzi tutaj o premie, urlop, zatrudnienie po okresie stażu czy wykonywanie obowiązków w skróconym czasie pracy. 

Trzeba jednak pamiętać, że aby istniał układ zbiorowy, w firmie musi istnieć związek zawodowy, który reprezentuje interesy pracowników. Organ ten jest niezbędny do tego, aby zawrzeć z pracodawcą Tarifvertrag. 

Wszystkie negocjacje na linii pracownik - pracodawca, odbywają się w oparciu o układ zbiorowy, co pozwala lepiej chronić interesy osób zatrudnionych zatrudnionych w konkretnej firmie lub firmach działających w konkretnej branży. 

Zdjęcie: KOTO - stock.adobe.com