Meldunek w Niemczech: Czy potrzebne jest mieszkanie?

Federalna Ustawa o Rejestracji (BMG), która weszła w życie 1 listopada 2015 nakłada obowiązek meldunkowy. Dotyczy on wszystkich osób, które mieszkają i pracują w Niemczech. Praktycznie oznacza to, że taką formalność trzeba dopełnić w określonym czasie. Prawo przewiduje również sytuacje, w których uzyskanie meldunku nie jest możliwe i trzeba załatwiać codzienne sprawy. 

W związku z tym pojawia się wiele pytań. Na niektóre z nich staramy się odpowiedzieć poniżej, aby dokładniej przybliżyć temat działania meldunku. Szczególnie wiedza ta przyda się Polakom, którzy pierwszy raz mają styczność z tą procedurą administracyjną. 

Meldunek: Czy zawsze trzeba mieć mieszkanie?

Otrzymanie meldunku w Niemczech nie zawsze wiąże się z obowiązkiem wynajęcia mieszkania. Meldunek można nabyć w inny sposób. 

Ważniejsze jest pamiętanie o istotnych terminach. Po trzech miesiącach pobytu w Niemczech należy w 14 dni zgłosić adres zamieszkania do biura meldunkowego dla danego miejsca zamieszkania – mówi o tym § 27 ust. 2 zdanie 3 niemieckiej ustawy o obowiązku meldunkowym. Podobnie okres 14 dni dotyczy sytuacji, gdy została podpisana umowa najmu mieszkania, pokoju, lub gdy uzyskano adres w inny sposób. 

Jak bez mieszkania można mieć meldunek w Niemczech?

Istnieją cztery, legalne sposoby w Niemczech zdobycia meldunku. Spójrzmy na każdy z nich. 

Pierwszą opcją jest meldunek u krewnych lub znajomych. Na początku pobytu w Niemczech będzie to szczególnie pomocne, gdy wysyłana będzie poczta na wskazany adres z różnych urzędów. Warunkiem jest przebywanie pod podanym adresem co najmniej 183 dni w ciągu roku. 

Drugą opcją jest meldunek na wynajmowany pokój. Jeżeli osoba przyjeżdża do Niemiec i podpisuje umowę najmu pokoju, w ciągu 14 dni musi zarejestrować adres w biurze meldunkowym. Po dokonaniu rejestracji korespondencja będzie na niego wysłana – trafi do skrzynki pocztowej mieszkania, w którym znajduje się pokój. Warto pamiętać: pod wskazanym adresem dla nieruchomości, w której dochodzi do najmu pokoju, trzeba przebywać minimum 183 dni w ciągu roku. 

Trzecią opcją jest meldunek na adres biznesowy. Tutaj jednak obowiązują pewne ograniczenia: możliwość ta jest przeznaczona dla przedsiębiorców lub osób prowadzących jednoosobową działalność – Gewerbe. Adres biznesowy musi istnieć naprawdę – nie tylko na papierze. Dlaczego? Ponieważ na niego będzie wysyłana poczta, na przykład, z urzędu skarbowego. W przypadku gdy stwierdzony zostanie fikcyjny adres, grozi grzywna w wysokości 50 tys. euro. 

Ostatnią, czwartą opcją jest meldunek za pośrednictwem instytucji charytatywnych. Taką usługę oferuje Caritas w Niemczech. Rozwiązanie to przeznaczone jest szczególnie dla osób bezdomnych lub tych, które znajdują się w ciężkiej sytuacji życiowej. 

Meldunek w instytucjach charytatywnych pozwala korzystać z legalnego adresu, który jest potrzebny do załatwiania zasiłków, otrzymywania poczty z różnych urzędów oraz zapewnia korzystanie z wielu praw obywatelskich. 

Często również instytucje charytatywne pozwalają stanąć na nogi osobom, znajdującym się w sytuacji “bez wyjścia”. 

Ile trwa meldunek w Niemczech?

Niemieckie przepisy nie wskazują dokładnego czasu trwania meldunku. To oznacza, że jest on aktywny przez cały okres pobytu w Niemczech. Jedyne, o czym trzeba pamiętać, to o okresie jego wyrejestrowania, który wynosi do 14 dni. Wyrejestrowanie następuje, gdy osoba podejmuje decyzję o wyjeździe z kraju. Za brak powiadomienia władz o tym fakcie, może grozić grzywna. 

Do czego przydaje się meldunek w Niemczech?

Meldunek w Niemczech umożliwia załatwienie wielu codziennych spraw. Do najważniejszych z nich należą: 

• zawarcie umowy na internet lub telefon, 
   
• rejestracja samochodu, 
   
• prowadzenie korespondencji z urzędami, 
   
• ubieganie się o różnego rodzaju zasiłki lub inne świadczenia, 
   
• uzyskanie praw obywatelskich pozwalających na ochronę własnych praw, na przykład pracowniczych, 
   
• załatwianie formalności związanych z paszportem lub dowodem osobistym w konsulatach,
   
• odbieranie i doręczanie dokumentów sądowych, 

Niemieckie przepisy pozwalają jednak na załatwienie szeregu formalności bez meldunku, wbrew obiegowej opinii która mówi, że “bez meldunku” ani rusz. 

Co można załatwić bez meldunku w Niemczech? 

Bez posiadania meldunku w Niemczech istnieje możliwość załatwienia następujących spraw: 

Zdobycie pracy w Niemczech bez meldunku 

To chyba najważniejszy punkt. Wiele opinii mówi o tym, że aby podjąć pracę w Niemczech, trzeba posiadać meldunek. Rzeczywistość pokazuje, że jest to błędne podejście. Przede wszystkim pracodawca nie ma prawa żądać od osoby, która potencjalnie będzie zatrudniona, przedstawienia zaświadczenia meldunkowego. W takiej sytuacji wystarczy podanie rzeczywistego, adresu kontaktowego w Niemczech np. znajomych, rodziny, nieruchomości w której wynajmowany jest pokój, jeśli umowa jest B2B (może to być adres biznesowy) lub adres zdobyty za pośrednictwem instytucji charytatywnej. 

Zdobycie ubezpieczenia w Niemczech bez posiadania meldunku 

Posiadanie ubezpieczenia w Niemczech nie jest uzależnione od meldunku. Najpierw pracownik musi samodzielnie wybrać odpowiednią kasę chorych. Następnie w gestii pracodawcy leży to, aby go zgłosić do określonej instytucji, podając wskazany adres kontaktowy w Niemczech. 

Ubezpieczenie społeczne zaczyna działać od momentu zgłoszenia pracownika przez pracodawcę do kasy chorych. Sam numer ubezpieczenia zostanie wysłany pocztą na adres kontaktowy wskazany pracodawcy. 

Założenie konta bankowego w Niemczech bez meldunku 

Bez posiadania meldunku w Niemczech istnieje możliwość otwarcia podstawowego konta bankowego, znanego jako Basiskonto. Umożliwia ono: 

• realizację przelewów,
   
• dokonywanie wpłat i wypłat gotówkowych,
   
• realizację poleceń zapłaty, 

Do otwarcia podstawowego konta bankowego w Niemczech, wymagane jest przedstawienie dowodu osobistego lub paszportu oraz konieczne będzie podanie niemieckiego adresu do korespondencji. Oprócz tego trzeba uzupełnić i złożyć wniosek o otwarcie Basiskonto. Udostępnia go każdy bank lub można go pobrać ze strony Biura UE ds. Równego Traktowania. Po dopełnieniu wszystkich formalności, do 10 dni otwierane jest konto w banku. 

Jeśli bank odrzuci składany wniosek, musi o tym fakcie poinformować osobę ubiegającą się o Basiskonto w ciągu 10 dni roboczych. Następnie są dwie możliwości. 

Pierwsza polega na wysłaniu zgłoszenia do Federalnego Urzędu Nadzoru nad Instytucjami Finansowymi (BaFin), który je przeanalizuje. Aby jednak urząd takie zgłoszenie w ogóle wziął pod uwagę, trzeba pobrać, uzupełnić i wysłać formularz dostępny na stronie Biura UE ds. Równego Traktowania. 

Druga dotyczy poinformowanie Federalnej Agencji Antydyskryminacyjnej (FADA) o odrzuceniu wniosku dotyczącego założenia podstawowego konta bankowego w Niemczech. Organ ten w imieniu osoby zaskarżającej nawiązuje kontakt z bankiem i wyjaśnia sprawę. 

W obu wymienionych przypadkach osoba starająca się o otwarcie konta bankowego w Niemczech ma prawo skorzystać z pomocy, jeśli do odmowy otwarcia podstawowego konta bankowego doszło na tle narodowościowym, płciowym lub innym, o charakterze dyskryminującym. 

Ubieganie się o Steuer-ID w Niemczech bez meldunku  

Numer identyfikacji podatkowej, czyli Steuer-ID jest potrzebny pracodawcy do właściwego rozliczania wynagrodzenia z urzędem skarbowym. Niestety, ale uzyskanie Steuer-ID nie odbywa się automatycznie. Dlatego osoba bez meldunku musi sama złożyć wniosek o jego wydanie oraz w międzyczasie złożyć inny wniosek, związany z wydaniem zaświadczenia w celu ustalenia danych potrącenia podatku od wynagrodzeń – mówi o tym § 39e ust. 8 niemieckiej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. 

Wspomniane zaświadczenie wydawane jest na rok czasu, ale pełni ono rolę tymczasową i ma ułatwić pracodawcy pilne rozliczenie zarobków. Nie zwalnia ono z załatwienia meldunku, który jest potrzebny do wydania Steuer-ID. 

Wniosek zaświadczenia w celu ustalenia danych potrącenia podatku od wynagrodzeń dostępny jest do pobrania ze strony Biura UE ds. Równego Traktowania.

Czy meldunek w Niemczech można kupić?

Odpowiedź jest prosta: nie, meldunku w Niemczech nie można kupić, ponieważ takie działanie podlega pod fikcyjny meldunek, który jest wykroczeniem administracyjnym i grozi grzywną do 50 tys. euro zgodnie z § 54 Federalnej Ustawy o Rejestracji (BMG). 

Prawo w Niemczech definiuje fikcyjny meldunek jako adres, pod którym osoba zameldowana w ogóle nie przebywa i nabyła go wyłącznie w celu korzystania z określonych ulg podatkowych lub świadczeń socjalnych. 

Co więcej, konsekwencje ponosi także wynajmujący, ponieważ musi on wystawić zaświadczenie które potwierdza, że osoba mieszka pod wskazanym adresem. To zaświadczenie jest przedstawiane w biurze meldunkowym. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, wykroczenie administracyjne oraz grzywna lecą na konto wynajmującego. 

Mieszkanie w Niemczech bez meldunku. Czy jest traktowane jako przestępstwo? 

Zamieszkiwanie w Niemczech bez stałego meldunku nie jest traktowane jako przestępstwo. Jedynie w przypadku niedopełnienia formalności związanej z wymaganą rejestracją w biurze meldunkowym, w okresie 14 dni od daty najmu mieszkania lub pokoju lub opuszczenia Niemiec, działania ta traktowane są jako wykroczenie administracyjne. Podobnie, ale z dodatkową możliwością naliczenia grzywny, sytuacja ma miejsce gdy dochodzi do fikcyjnego meldunku. 

Meldunek bez mieszkania w Niemczech - podsumowanie 

Posiadanie mieszkania w Niemczech nie jest warunkiem koniecznym do tego, aby zdobyć meldunek. W przypadku, gdy wynajmowany jest pokój, adres nieruchomości wystarczy aby móc zarejestrować się w biurze meldunkowym.

Jeśli jednak osoba nie ma możliwości wynajęcia mieszkania czy pokoju, może korzystać z adresu znajomych, rodziny, instytucji charytatywnych lub w przypadku prowadzenia firmy czy jednoosobowej działalności, adresu biznesowego. 

Mając na uwadze wyboistość początków życia w Niemczech, przepisy pozwalają bez meldunku na załatwienie najważniejszych formalności, takich jak zawarcie umowy o pracę, zdobycie ubezpieczenia, założenie podstawowego konta bankowego czy zdobycie zaświadczenia do celów podatkowych związanych z rozliczaniem wynagrodzenia. 

Mimo tego warto posiadać meldunek, ze względu na ułatwienie załatwiania wielu spraw życia codziennego tj. zawieranie różnego rodzaju umów, korzystania z ulg podatkowych, świadczeń socjalnych czy ułatwiania prowadzenia rozliczeń zarobków przez pracodawcę. 

Ponadto meldunek daje swobodę prowadzenia korespondencji z urzędami i wraz z jego posiadaniem nabywa się nieco więcej praw obywatelskich, które mogą okazać się przydatne na przykład, gdy osoba zatrudniona będzie chciała dochodzić swoich praw pracowniczych na drodze sądowej. 

Zdjęcie: bnenin - stock.adobe.com