Niemcy: Czy kradzież w sklepie zawsze jest przestępstwem?

Zapomnienie o zeskanowaniu drobnego produktu na kasie samoobsługowej, otwarcie butelki wody w kolejce podczas upału czy schowanie batonu do kieszeni z zamiarem zapłacenia za niego przy kasie – to sytuacje, które w codziennym pośpiechu mogą wydać się błahe. Wśród wielu osób, również polskiej społeczności w Niemczech, krąży mit, że drobna kradzież w tym kraju jest jedynie wykroczeniem. Rzeczywistość prawna wygląda zupełnie inaczej. 

Co prawo w Niemczech mówi o kradzieży?

W niemieckim kodeksie karnym (Strafgesetzbuch – StGB) nie istnieje osobny paragraf odnoszący się ściśle do „kradzieży sklepowej”. Każdy taki czyn, niezależnie od tego, czy łupem padnie lizak za 50 centów, czy drogi telewizor, podlega pod ten sam paragraf kodeksu karnego – § 242 StGB (Diebstahl).

❗️ Kluczowe jest obalenie najpopularniejszego mitu: do kradzieży nie dochodzi dopiero po przekroczeniu linii kas czy wyjściu ze sklepu.

Zgodnie z niemieckim orzecznictwem, przestępstwo zostaje dokonane w momencie naruszenia tzw. Gewahrsam, czyli władztwa sklepu nad rzeczą. Brzmi to trochę skomplikowanie, ale w praktyce wygląda to tak: wystarczy schować produkt do własnej torby, plecaka lub kieszeni kurtki jeszcze na terenie sklepu. W tym momencie dochodzi do kradzieży. Warto również pamiętać, że w Niemczech karalne jest już samo usiłowanie kradzieży.
 

💡 Warto wiedzieć: Jeśli w trakcie robienia zakupów korzystasz z własnej siatki na zakupy, do której pakujesz produkty, pamiętaj żeby zapytać wcześniej obsługi sklepu, czy możesz to zrobić. 

Czy kradzież w sklepie o niskiej wartości zwalania z kary w Niemczech?

Choć każda kradzież to złamanie prawa, konsekwencje jakie z tego wynikają są różne w zależności od wartości skradzionej rzeczy. Mówi o tym § 248a StGB (Diebstahl geringwertiger Sachen, czyli kradzież rzeczy o niskiej wartości: 

• Granica finansowa: Orzecznictwo niemieckich sądów ustaliło tę granicę na poziomie 40–50 euro.
   
• Ściganie na wniosek (Antragsdelikt): Jeśli wartość towaru nie przekracza tej kwoty, policja i prokuratura nie wszczynają postępowania automatycznie. Sprawa trafi na wokandę tylko wtedy, gdy poszkodowany sklep złoży oficjalny wniosek o ściganie.

⚠️ Wyjątek: Prokuratura może podjąć działania z urzędu bez wniosku właściciela sklepu, jeżeli uzna, że wymaga tego „szczególny interes publiczny”. Dzieje się tak najczęściej w przypadku, gdy jedna osoba regularnie dokonuje kradzieży.

W świetle niemieckiego prawa kradzież poniżej 50 euro wciąż pozostaje przestępstwem, a nie wykroczeniem. Różnica polega wyłącznie na procedurze – państwo nie ściga takiego czynu automatycznie, a na wyraźny wniosek okradzionego sklepu. Czyn ten wciąż jednak trafia do akt policyjnych, co oznacza, że można mieć “brudną” kartotekę.

Picie wody w upalny dzień przed zapłaceniem w sklepie. Czy jest przestępstwem w Niemczech?

Z punktu widzenia teorii prawa, dopóki towar nie zostanie opłacony przy kasie, stanowi on własność sklepu. Skonsumowanie go na terenie obiektu technicznie wyczerpuje znamiona kradzieży lub przywłaszczenia.

W praktyce decydujące znaczenie ma intencja konsumenta: 

• Jeśli klient podchodzi do kasy z pustą butelką lub opakowaniem w celu uiszczenia opłaty, wyklucza to zamiar popełnienie przestępstwa. Jeśli intencja byłaby odwrotna, wtedy dochodzi do kradzieży. 

Większość niemieckich supermarketów wykazuje w takich sytuacjach tzw. Kulanz (zwyczajową tolerancję), szczególnie w upalne dni lub w odniesieniu do małych dzieci. Należy jednak pamiętać, że jest to wyłącznie dobra wola handlowców. Właściciel obiektu ma pełne prawo całkowicie zabronić otwierania produktów przed ich opłaceniem w kasie – warto sprawdzić, co jest napisane w regulaminie sklepu lub zapytać obsługę. 

Złapanie na gorącym uczynku: Prawa ochrony i podejrzanego w Niemczech

W momencie ujęcia sprawcy w grę wchodzą konkretne przepisy procedury karne. 

Pierwsza z nich to zatrzymanie obywatelskie (§ 127 StPO). Daje prawo fizycznego zatrzymania uciekającego złodzieja każdemu – ochroniarzowi, kasjerowi, a nawet postronnemu klientowi. Warunkiem jest ujęcie na gorącym uczynku oraz brak możliwości natychmiastowego ustalenia tożsamości sprawcy. Zatrzymanie może trwać wyłącznie do momentu przyjazdu policji.

Druga dotyczy ochrony sklepu. Ta nie ma prawa przeszukiwać osobistych kieszeni ani torby klienta wbrew jego woli. Takie uprawnienie przysługuje wyłącznie policji. Personel nie może również stosować przemocy, chyba że w ramach obrony koniecznej. W przypadku bezprawnego użycia siły przez ochroniarza, zatrzymany ma prawo domagać się zadośćuczynienia (Schmerzensgeld).

Wiek sprawcy i odpowiedzialność karna w Niemczech w przypadku kradzieży

Dzieci poniżej 14 roku życia są w Niemczech całkowicie niekaralne. Policja nie może wszcząć wobec nich postępowania karnego, przez co sprawa jest umarzana.

Młodzież od 14 do 18 lat odpowiada na zasadach prawa karnego dla nieletnich (Jugendstrafrecht). Priorytetem są tu działania edukacyjne, a nie represyjne. Zamiast surowych grzywien czy wpisów do kartoteki, sądy najczęściej nakładają środki wychowawcze, np. obowiązkowe prace społeczne. 

Jakie kary grożą dorosłym?

Za zwykłą kradzież niemiecki kodeks karny przewiduje karę grzywny lub pozbawienia wolności do lat 5.

W przypadku osób niekaranych i drobnych kwot, sprawa zazwyczaj kończy się łagodną grzywną naliczaną w stawkach dziennych (Tagessätze) lub warunkowym umorzeniem z uwagi na niską szkodliwość czynu. Wpis do rejestru karnego (Führungszeugnis) następuje dopiero wtedy, gdy wartość skradzionego przedmiotu przekroczy 90 stawek dziennych.

Sytuacja drastycznie zmienia się w przypadku recydywistów. Niemieckie sądy podchodzą do nałogowych złodziei bezwzględnie. Przykładowo, Wyższe Sądy Krajowe w Hamm (OLG Hamm) oraz w Oldenburgu (OLG Oldenburg) podtrzymywały wyroki 3 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności (bez zawieszenia) za kradzież jednej butelki alkoholu o wartości zaledwie 5–25 euro.

Dodatkowe konsekwencje w przypadku kradzieży - co może zrobić sklep w Niemczech?

Opierając się na prawie właściciela do zarządzania nieruchomością (§ 903 i § 1004 BGB), menedżer sklepu może wręczyć złodziejowi pisemny zakaz wstępu do danej placówki lub wszystkich sklepów danej sieci, najczęściej na okres jednego roku lub na czas nieokreślony. Zignorowanie tego zakazu i ponowne przekroczenie progu sklepu jest w Niemczech osobnym przestępstwem – naruszeniem porządku domowego (Hausfriedensbruch, § 123 StGB).

Odszkodowanie za złapanie

Sklepy mają prawo zażądać od złodzieja natychmiastowego pokrycia kosztów związanych z jego ujęciem i spisaniem protokołu (np. jako zwrot kosztów premii dla detektywa). Podstawą prawną jest obowiązek naprawienia szkody (§ 823 BGB). 

Zgodnie z linią orzeczniczą niemieckiego Federalnego Trybunału Sprawiedliwości (BGH, wyrok BGHZ 75, 230), opłata ta musi być uzasadniona i współmierna. W praktyce najczęściej wynosi ona równe 50 euro. Żądania wyższych kwot (np. 100 euro i więcej) są przez niemieckie sądy uznawane za zawyżone i można je skutecznie podważyć.

Czy kradzież w niemieckim sklepie zawsze jest karana - Podsumowanie

Kradzież w niemieckim sklepie zawsze klasyfikowana jest jako przestępstwo. To, czy sprawa zakończy się pouczeniem, grzywną, czy bezwzględnym wyrokiem więzienia, zależy wyłącznie od wartości skradzionego towaru oraz historii prawnej sprawcy. 

Jedno jest jednak pewne: Nawet, gdy dochodzi do kradzieży przedmiotu o niskiej wartości, to sprawa, w przypadku dorosłych osób, związana jest z przestępstwem i trzeba liczyć się z poniesieniem konsekwencji. Rzadko zdarza się, żeby sprawa była puszczana “płazem”.

Dziękujemy, za przeczytanie tego tekstu. Jeśli doceniasz publikowane przez nas treści, dodaj nas do preferowanych źródeł w Google.

Zdjęcie: pressmaster – stock.adobe.com