Niemcy: Zakończenie pracy bez wypowiedzenia - zasady w 2026 roku

Natychmiastowe zwolnienie z pracy może być wynikiem działań ze strony pracodawcy lub samego pracownika. W tym celu stosuje się dwa terminy - zwolnienie nadzwyczajne i zwyczajne. Zwyczajne odnosi się do zwykłego zwolnienia z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Nadzwyczajne powoduje, że praca może zostać zakończona natychmiast, bez jego przestrzegania. W tym przypadku pracodawcę i pracownika obowiązują określone zasady w 2026 roku.

Zakończenie pracy w Niemczech bez wypowiedzenia - powody

Pracodawca ma prawo rozwiązać umowę z pracownikiem bez zachowania okresu wypowiedzenia. W takiej sytuacji musi istnieć konkretny powód zwolnienia. Pracownik traci nie tylko pracę, ale też wynagrodzenie i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. 

Najczęściej powodem, który daje pracodawcy przyzwolenie na zwolnienie w trybie pilnym, jest popełnione wobec firmy przestępstwo. W pierwszej kolejności analizowane jest to, czy doszło do złamania warunków umowy o pracę. Kolejno pod uwagę brana jest ochrona interesów pracodawcy oraz to, jaki wpływ na majątek oraz dobre imię firmy ma wyrządzona szkoda.

Oczywiście sam termin “popełnienia przestępstwa” brzmi dosyć ogólnie, dlatego spójrzmy na konkretne powody z jakich może dojść do zakończenia pracy w Niemczech bez wypowiedzenia z winy samego pracownika. 

Kradzież lub defraudacja majątku 

Majątek pracodawcy jest szczególnie chroniony, o czym mówi także orzeczenie Sądu Pracy w Hamburgu (sygn. 26 BV 31/12). Jeśli pracownik dopuścił się defraudacji, kradzieży lub w inny rażący sposób naraził majątek pracodawcy, działanie to zgodnie z prawem może skończyć się natychmiastowym zwolnieniem. 

Kierowanie gróźb w stronę pracodawcy 

Groźby, które są wypowiedziane pod wpływem emocji oraz brzmią wiarygodnie, są powodem do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem bez okresu wypowiedzenia. Co więcej, nawet jeśli dochodzi do tego, że pracownik zapowiada zastosowanie przemocy wobec pracodawcy, to takie zachowanie również może prowadzić do pilnego zwolnienia - orzeczenie Sądu w Siegburgu (sygn. 5 Ca 254/21). 

Udawanie choroby 

Jeśli pracodawca udowodni, że pracownik symuluje chorobę i przez to unika wykonywania pracy, może dojść do zwolnienia bez wypowiedzenia. W praktyce takie sytuacje nie zdarzają się często, ponieważ musi zostać zgromadzony solidny materiał dowodowy przeciwko pracownikowi. Prawem pracodawcy jest jedynie skierowanie zapytania do kasy chorych o zgodność wystawionego zwolnienia lekarskiego. Nie ma on możliwości poznać szczegółów diagnozy ani uzyskać dostępu do dokumentacji medycznej. 

Zakaz prowadzenia lub utrata prawa jazdy 

Złamanie przepisów drogowych np. związanych z przekroczeniem prędkości, może w Niemczech skończyć się zakazem prowadzenia pojazdów lub w szczególnych przypadkach może dojść do utraty prawa jazdy. Pracownik, który nie może wykonywać pracy bez prawa jazdy, może zostać zwolniony ze skutkiem natychmiastowym tylko w sytuacji, gdy pracodawca nie jest w stanie zapewnić mu innego stanowiska pracy. 

Opuszczanie stanowiska pracy 

Poważnym naruszeniem jest regularne opuszczanie miejsca pracy bez zgody pracodawcy. Podobnie sytuacja dotyczy urlopów, które nie zostały zaakceptowane przez pracodawcę. Jeśli pomimo trzech ostrzeżeń pracownik nadal narusza obowiązki, pracodawca ma prawo zwolnić go w trybie pilnym. Wygrana w sądzie, w przypadku pozwu pracownika jest nikła, ponieważ zgodnie z decyzją Federalnego Sądu Pracy (sygn. 2 ABR 19/97), nieobecność osoby zatrudnionej w miejscu pracy bez otrzymania wcześniejszej zgody od przełożonego, jest uznawana za poważne naruszenie obowiązków pracowniczych. 

Brak lub odmowa wykonywania pracy

Jeżeli dochodzi do sytuacji, w której pracownik świadomie i regularnie unika wykonywania powierzonych mu obowiązków lub odmawia wykonywania poleceń, może dojść do sytuacji w której pracodawca będzie mógł go zwolnić bez zachowania okresu wypowiedzenia. Przed podjęciem takiej decyzji brane są jednak pod uwagę okoliczności związane z samym zadaniem - czy narusza ona dobra osobiste pracownika oraz czy działa ona na szkodę firmy. 
 

Ważne: Pracownik w Niemczech ma prawo odmówić wykonania polecenia jeśli te są sprzeczne z obowiązkami przypisanymi do stanowiska, które zostało ujęte w umowie o pracę. Ponadto, gdy zadanie działa na szkodę firmy, narusza dobra osobiste pracownika lub naruszają jego interesy, także ma prawo do odmowy. 

Pamiętaj: Jeśli wynagrodzenie za pracę nie jest wypłacane dłużej niż trzy miesiące, § 273 niemieckiego kodeksu cywilnego jasno mówi, że takie działanie jest traktowane jako poważna zaległość w zapłacie wynagrodzenia. W tej sytuacji pracownik może przestać wykonywać pracę pod warunkiem, że pracodawca celowo zwleka z pieniędzmi, wstrzymanie pracy nie naraża pracodawcy na szkody materialne oraz sytuacja związana z brakiem zapłaty nie ulegnie zmianie. 

Publiczne obrażanie pracodawcy 

Wypisywanie obraźliwych komentarzy, postów lub upublicznianie krytycznych wiadomości na temat pracodawcy, jest podstawą do natychmiastowego zwolnienia. Potwierdzeniem tego jest wyrok sądu pracy w Hamm (sygn. 3 Sa 644/12), mówiący o tym że takie zachowanie narusza zasady współpracy oraz stanowi poważne zagrożenie dla atmosfery w firmie.
 

Pamiętaj: Jeśli obraźliwe wiadomości publikowane są w zamkniętych grupach na Whatsappie, w przypadku upublicznienia treści takiej wiadomości, pracodawca również ma prawo do zwolnienia pracownika w trybie pilnym.

Rasistowskie zachowania 

Wszelkie zachowania na tle rasistowskim skierowane zarówno wobec pracodawcy oraz współpracowników, mogą skończyć się rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia. W jednej ze spraw toczących się przed sądem pracy w Kolonii jeden z pracowników skierował rasistowskie okrzyki wobec innej osoby. Sąd uznał, że zachowanie to uzasadniało zwolnienie z pracy bez wypowiedzenia. Na domiar tego Trybunał Konstytucyjny (sygn. BvR 2727/19) przyznał, że wolność słowa nie zwalnia z jakiejkolwiek odpowiedzialności.

Oszustwo na czasie pracy 

Rejestrowanie czasu pracy ma na celu zachowanie porządku harmonogramu pracy oraz określa wspólne zasady współpracy dla wszystkich, zatrudnionych osób. Jeżeli pracownik notorycznie unika rejestrowania swojego czasu w tym również przerw, pracodawca ma podstawy do zakończenia umowy o pracę bez okresu wypowiedzenia. 
 

Ciekawostka: Przed sądem pracy w Turyngii (sygn. 5 Ca 254/21) toczyła się sprawa, w której urzędnik zaskarżył decyzję o natychmiastowym zwolnieniu, gdy nie rejestrował przerw na papierosa przez trzy dni z rzędu. Sąd uznał, że zachowanie urzędnika stanowiło poważne naruszenie zasad współpracy i co ciekawe, nie wymagało żadnego ostrzeżenia ze strony pracodawcy. Urzędnik został słusznie zwolniony. 

Korzystanie ze sprzętu służbowego niezgodnie z jego przeznaczeniem

Zwolnienie bez wypowiedzenia może również nastąpić, gdy sprzęt służbowy jest używany niezgodnie z jego przeznaczeniem. Przykładowo, jeśli pracownik używa samochodu służbowego do przewożenia materiałów budowlanych lub innych, ciężkich przedmiotów, w momencie gdy zostanie to udowodnione, pracodawca ma prawo rozwiązać umowę.
 

Ciekawostka: Nawet z pozoru błahy powód może dać pracodawcy prawo do rozwiązania umowy bez żadnego wypowiedzenia. Federalny Sąd Pracy (sygn. 2 AZR 85/15) rozstrzygnął na niekorzyść pracownika sprawę, w której dopuścił się on wykonywania kopii płyt CD i DVD z pomocą służbowego komputera. Zachowanie to zostało uznane jako poważne nadużycie zasobów firmy. 

Kiedy pracownik w Niemczech może zakończyć pracę bez wypowiedzenia? 

Osoba zatrudniona w Niemczech ma prawo do rozwiązania umowy o pracę z pracodawcą przeważnie w dwóch przypadkach. Pierwszy dotyczy sytuacji, w której dochodzi do rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron. Oznacza to, że pracownik i pracodawca zgadzają się piśmie na zakończenie współpracy w określonym terminie lub zgodnie z obowiązującymi okresami wypowiedzenia. 

Przypomnienie: Ustawowy okres wypowiedzenia wynosi 4 tygodnie dla umów trwających od 7 miesięcy do 2 lat. Po dwóch latach jest to jeden miesiąc, po pięciu 2 miesiące, a po ośmiu latach do 3 miesięcy. 

Minusem zakończenia pracy za porozumieniem stron jest ryzyko braku otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. Artykuł 159 kodeksu socjalnego (SGB III) określa, że jeśli pracownik podjął decyzję o zakończeniu współpracy, to zasiłek nie może zostać wypłacony, ponieważ osoba brała aktywny udział w zakończeniu stosunku pracy. 
 

Warto wiedzieć: Jeśli pracodawca zainicjował zakończenie współpracy za porozumieniem stron i pracownik podpisał je w związku z uzasadnionymi okolicznościami, np. wskutek redukcji miejsc pracy wynikających ze słabej sytuacji finansowej firmy, to zasiłek dla bezrobotnych może zostać wypłacony. 

Choroba i zwolnienie z pracy bez wypowiedzenia 

Długotrwała choroba, która niesie za sobą nieobecność pracownika w firmie, może być również powodem do zwolnienia bez zachowania okresu wypowiedzenia. W tym przypadku muszą zostać spełnione ściśle określone warunki: 

• negatywna prognoza zdrowotna wskazuje, że stan zdrowia pracownika nie ulegnie poprawie i nie będzie mógł on wykonywać dotychczasowej pracy. 
   
• długotrwała nieobecność pracownika zakłóca funkcjonowanie firmy, prowadzi do opóźnień w realizacji zamówień i ogólnym funkcjonowaniu firmy. 
   
• pracodawca musi rozważyć, czy jest w stanie zapewnić pracownikowi inne stanowisko pracy, które może zająć mając na uwadze jego stan zdrowia. 

W praktyce zdarza się bardzo rzadko, aby doszło do natychmiastowego zwolnienia z powodu długotrwałej choroby. Najczęściej przy tego typu zwolnieniach są uwzględniane ustawowe okresy wypowiedzenia. 

Kiedy nie może dojść do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia?

Czasami pracownik może błędnie zakładać, że wykonanie danej czynności może prowadzić do zwolnienia. Utwierdzanie się w takim przekonaniu dodatkowo wzmacniają opinie współpracowników. Zgodnie z niemieckimi przepisami do zakończenia pracy w trybie natychmiastowym nie może dojść, gdy: 

• nie dostarczono do pracodawcy w terminie zaświadczenia lekarskiego. W tym przypadku jedyne, co może zrobić pracodawca to wstrzymać czasowo wypłatę wynagrodzenia przysługującego przez pierwszy okres 6 tygodni choroby do czasu otrzymania dokumentu. 
   
• złożono skargę na przełożonego w sytuacji, gdy ten obraził niższego szczeblem pracownika, 
   
• współpracownicy są ze sobą w związku, chyba że ich relacja poważnie zakłóca funkcjonowanie firmy, 

Dodatkowo wyrażanie swoich własnych przekonań religijnych czy problem z alkoholem, również nie stanowią podstawy do zwolnienia w trybie natychmiastowym w Niemczech. Szczególnie, jeśli osoba będąca alkoholikiem jest często nieobecna w pracy lub się spóźnia, pracodawca musi najpierw ją trzykrotnie ostrzec. Ewentualne rozwiązanie stosunku pracy musi przebiegać z zachowaniem standardowych okresów wypowiedzenia. 

Zakończenie pracy bez wypowiedzenia w Niemczech - podsumowanie 

Rozwiązanie umowy o pracę w Niemczech bez wypowiedzenia traktowane jest jako “nadzwyczajne”. Oznacza to, że muszą powstać konkretne powody, dla których pracownik zostaje zwolniony. Przesłanki czy domysły pracodawcy nie stanowią podstawy do zwolnienia, dlatego w takim przypadku pracownik może dochodzić swoich praw przed niemieckim sądem pracy.

Natychmiastowe zwolnienie może również zostać powstać z woli samego pracownika. Najczęściej w tym przypadku stosowane jest rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Umowa wygasa według określonego czasu lub zachowaniem ustawowych okresów wypowiedzenia. Rozwiązanie to jednak ma tylko sens w przypadku, gdy w zanadrzu pracownik będzie niemal natychmiast zatrudniony w innej firmie, ponieważ w przeciwnym razie może powstać problem z otrzymaniem zasiłku dla bezrobotnych. 

Na koniec warto również wspomnieć o tym, że złożenie skargi na przełożonego, czy niedostarczenie na czas zwolnienia lekarskiego nie stanowią powodu do zwolnienia w trybie pilnym. Jeśli pracodawca dopuści się takiego działania, to jest ono niezgodne z prawem. 

Adnotacja: Powyższy tekst ma charakter informacyjny i jego celem jest przedstawienie powodów, dla których można zakończyć pracę w Niemczech w trybie natychmiastowym. Jeżeli Twoja sytuacja związana ze zwolnieniem jest niejasna, skontaktuj się z prawnikiem specjalizującym się w niemieckim prawie pracy. 

Zdjęcie: offsuperphoto - stock.adobe.com