Odprawa przy redukcji etatów. Czy każdy może ją dostać?

Zasady przyznawania odprawy w Niemczech regulowane są na podstawie § 1a niemieckiej ustawy o ochronie przed niesłusznym zwolnieniem (KSchG). To ona dokładnie mówi jakie prawa przysługują pracownikowi i pracodawcy. Zapis ten również ma zastosowanie w przypadku, gdy w firmie dochodzi do cięcia w zatrudnieniu. 

Kiedy pracownikowi przysługuje prawo do odprawy, gdy dochodzi do redukcji etatów? 

Spełniony musi zostać podstawowy warunek. Oznacza to dokładnie, że zatrudnienie musi podlegać wspomnianej ustawie (KSchG) oraz trwać minimum 6 miesięcy w firmie, w której liczba zatrudnionych wynosi powyżej 10 osób. 

Gdy zostaną spełnione wspomniane warunki, następny krok należy do pracodawcy. Musi on przedstawić wypowiedzenie na piśmie, w którym dokładnie zawarte są przyczny operacyjne będące powodem redukcji etatów. 

Następnie w takim wypowiedzeniu pracodawca ma możliwość złożenia oferty dotyczącej odprawy pod warunkiem, że pracownik nie będzie wnosił żadnego pozwu przeciwko zwolnieniu. 

W momencie, gdy od daty otrzymania wypowiedzenia upłyną trzy tygodnie i pracownik nie podejmie żadnej reakcji, ofertę przedstawioną przez pracodawcę uznaje się za zaakceptowaną. Oznacza to, że osoba zatrudniona ma prawo do odprawy, gdy dochodzi do zredukowania etatów. 

Warto jednak pamiętać, że odprawa, nawet w przypadku redukcji etatów ma charakter dobrowolny i zależy od woli pracodawcy.

W jaki sposób obliczana jest wysokość odprawy przy redukcji etatów? 

Kwota odprawy w Niemczech w momencie gdy dochodzi do redukcji etatów, jest obliczana według wysokości połowy osiąganych zarobków za każdy przepracowany rok. Przykładowe stawki wyglądają następująco: 

• Wynagrodzenie 3000 euro brutto
  Okres zatrudnienia: 5 lat
  Odprawa: 7500 euro
   
• Wynagrodzenie 4000 euro
  Okres zatrudnienia: 5 lat
  Odprawa: 10 000 euro
   
• Wynagrodzenie 3000 euro
  Okres zatrudnienia: 10 lat
  Odprawa: 15 000 euro
   
• Wynagrodzenie 4000 euro
  Okres zatrudnienia: 10 lat
  Odprawa: 20 000 euro
   
• Wynagrodzenie 3000 euro
  Okres zatrudnienia: 15 lat
  Odprawa: 22 500 euro
   
• Wynagrodzenie 4000 euro
  Okres zatrudnienia: 15 lat
  Odprawa: 30 000 euro

Spoglądając na powyższe przykładowe kwoty odprawy wyraźnie widać, że istotnym czynnikiem wpływającym na jej wysokość jest staż pracy – im dłuższy, tym więcej pieniędzy trafia do pracownika. 

Możliwość przedstawienia innej kwoty odprawy 

Pracodawcy w Niemczech powołując się na § 1a KSchG mają możliwość zaproponowania innej kwoty odprawy, odbiegającej od tej określonej ustawą, gdy do takiej sytuacji doszło w celach czysto informacyjnych. Przykładowo, niższa lub wyższa kwota odprawy może zostać zaproponowana w odrębnym dokumencie obok wypowiedzenia. 

Niebezpieczeństwem w takiej sytuacji dla pracownika jest to, gdy zaproponowana kwota odprawy jest niższa od tej przysługującej ustawowo. W takim przypadku należy w ciągu trzech tygodni wnieść roszczenie na piśmie o przyznanie odpowiedniej kwoty odprawy zgodnie z zapisami w ustawie o ochronie przed niesłusznym zwolnieniem. 

Warto jednak dodać, że wszystkie inne oferty odprawy przedstawione poza wypowiedzeniem, nie mają charakteru wiążącego zgodnie z § 1a KSchG. Mimo to wniesienie roszczenia może zabezpieczyć pracownika w sytuacji spornej. 

Czy odprawa w Niemczech podlega opodatkowaniu? 

Kwota odprawy otrzymana w całości podlega opodatkowaniu według tzw. piątej zasady (Fünftelregelung). Daje ona możliwość pomniejszenia podatku, który trzeba zapłacić. Cała procedura odbywa się w dwóch etapach. 

W pierwszym wyliczana jest wysokość podatku od rocznego dochodu, pomijając odprawę. W drugim etapie dolicza się jedną piątą wartości odprawy do dochodu i wyliczana jest różnica pomiędzy tymi dwoma dochodami, które mnoży się przez pięć. Wynik odpowiada łącznej kwocie podatku, jaki trzeba zapłacić z tytułu otrzymanej odprawy. 

Wypłata odprawy w ratach mniej korzystna podatkowo 

Otrzymanie odprawy w ratach jest mniej korzystne podatkowo dla osoby zatrudnionej, niż otrzymanie jej w całości. Dzieje się tak, ponieważ każda wypłacona kwota w ratach podlega osobnemu opodatkowaniu. Finalnie niemieckiemu fiskusowi trzeba w takiej sytuacji więcej oddać.

Kiedy odprawa może nie zostać wypłacona? 

Prawo do odprawy nie przysługuje pracownikowi, gdy ten dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków służbowych np. wykazał złe zachowanie wobec swoich przełożonych czy zaniedbał powierzone mu zadania. 

Również, gdy osoba zatrudniona jest niezdolna do pracy przez dłuższy czas i stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie pracy, może dojść do rozwiązania umowy bez odprawy. 

Podobnie sytuacja wygląda w mniejszych firmach, zatrudniających do 10 osób. W tym przypadku wypłata odprawy odbywa się wyłącznie na podstawie ustaleń pomiędzy pracownikiem i pracodawcą. 

Odprawa przy redukcji etatów - podsumowanie 

Prawo do odprawy w Niemczech nie przysługuje automatycznie każdemu pracownikowi. Wypłata pieniędzy opiera się na zasadzie dobrowolności pracodawcy – to on podejmuje ostatecznie decyzję. 

Jeśli jednak ma dojść do wypłaty odprawy, muszą zostać spełnione pewne warunki formalne: Firma musi zatrudniać minimum 10 osób, zatrudnienie osoby która podlega redukcji etatów trwa nie mniej niż 6 miesięcy i status zatrudnienia podlega ustawie o ochronie przed niesłusznym zwolnieniem (KSchG). 

Wysokość odprawy zgodnie z ustawą wynosi połowę miesięcznego wynagrodzenia, którą mnoży się przez liczbę przepracowanych lat. Pracodawca może także zaproponować inną kwotę, jednak pracownik ma prawo do wniesienia sprzeciwu lub jej zaakceptowania – na przykład, gdy zaproponowana kwota jest wyższa. 

Na koniec warto pamiętać, aby oferta odprawy została dokładnie zawarta w wypowiedzeniu oraz na piśmie, ponieważ tylko taka forma odpowiednio zabezpiecza pracownika przed spełnieniem obietnicy ze strony pracodawcy.

Źródło: kanzlei-hasselbach.de

Zdjęcie: Unai - stock.adobe.com