Podatnik w Niemczech. Jakie ma obowiązki wobec fiskusa?

System podatkowy w Niemczech obejmuje osoby, które osiągają dochody z różnych źródeł - od zarobków z pracy, działalności czy innych działań przyczyniających się do wzbogacenia. Warto poznać kilka standardowych i często spotykanych obowiązków wobec fiskusa, aby uniknąć niepotrzebnych problemów. Wiedza ta pozwoli na uzyskanie informacji, kiedy i w jakiej wysokości przyjdzie nam zapłacić i rozliczyć podatek. 

Jakie obowiązki wobec fiskusa ma podatnik w Niemczech? 

Osoby mieszkające i pracujące w Niemczech, w zależności od indywidualnej sytuacji mają do czynienia z następującymi obowiązkami wobec urzędu skarbowego: 

• Zapłacenie podatku dochodowego
   
• Rozliczenie się z podatku dochodowego
   
• Zapłacenie podatku kościelnego
   
• Zapłacenie podatku od odprawy
   
• Zapłacenie podatku od wygranej na loterii
   
• Zapłacenie podatku od spadku 
   
• Zapłacenie podatku od darowizny
   
• Zapłacenie podatku od zysku ze sprzedaży kryptowalut

Zapłata podatku dochodowego w Niemczech 

Podatek dochodowy w Niemczech jest odprowadzany do urzędu skarbowego od osiągniętego dochodu lub osiągniętych zysków. Podatnicy podlegają dwóm zasadom: nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu oraz ograniczonemu. 

Osoby z nieograniczonym obowiązkiem podatkowym mogą korzystać ze wszystkich ulg podatkowych i odliczeń kosztów w rocznym zeznaniu, które muszą lub mogą dobrowolnie złożyć. 

Osoby z ograniczonym obowiązkiem podatkowym nie mogą korzystać z ulg podatkowych, ale dochód uzyskany w Niemczech jest rozliczany wyłącznie w tym kraju. 

Ile wynosi podatek dochodowy w Niemczech? 

Wysokość podatku dochodowego jest uzależniona od sytuacji zawodowej osoby, przynależności do danej klasy podatkowej oraz osiąganego dochodu. Oblicza się go według obowiązujących skal podatkowych. 

Biorąc pod uwagę fakt, że przedstawienie wszystkich informacji mogłoby nie dać dokładnego wyniku wskazującego wysokość podatku dochodowego, przyjęliśmy ogólne wartości, które obowiązują w Niemczech w 2026 roku przy rocznych dochodach: 

• dochód 12 348 €: zwolniony z opodatkowania
   
• dochód 12 349 € - 17 799 €: opodatkowany skalą 14 - 24%, 
   
• dochód 17 800 € - 69 878 €: opodatkowany skalą 24 - 42%,
   
• dochód 69 879 € - 277 825 €: opodatkowany skalą 42%,
   
• dochód od 277 825 € w górę: opodatkowany skalą 45%.

Aby nieco przybliżyć ile podatku dochodowego będzie do zapłaty w rocznym zeznaniu, spójrzmy na osobę zarabiającą 36 800 euro rocznie. Osoba ta w ogólnym rozumieniu będzie objęta tak zwaną średnią skalą, wynoszącą 17,61%. Oznacza to, że od osiąganych zarobków podatek dochodowy wyniesie 6 480 euro. 

Stawka podatku dochodowego ma charakter progresywny, co oznacza że zwiększa wraz z osiąganymi zarobkami. Przykładowo osoba zarabiająca 52 450 euro rocznie, będzie podlegać skali 22,49%. 

Wskazówka: Aby dokładnie dowiedzieć się, ile wyniesie Twój podatek dochodowy od osiąganych zarobków z uwzględnieniem klas podatkowych, skorzystaj z kalkulatora wynagrodzeń brutto-netto w Niemczech.

Czy każda osoba w Niemczech musi płacić podatek dochodowy? 

Tak, każda osoba legalnie zatrudniona w Niemczech lub uzyskująca dochód w inny sposób - np. z działalności gospodarczej - podlega obowiązkowi płacenia podatku dochodowego. Ponadto podatkiem dochodowym są również objęci emeryci, których świadczenie emerytalne w skali roku przekroczyło próg wolny od podatku. 

Podatkiem dochodowym są także objęte niektóre zyski kapitałowe osiągnięte w danym roku kalendarzowym oraz inne formy zysków, które przyczyniły się do poprawy sytuacji ekonomicznej podatnika – więcej na ten temat w dalszej części tekstu. 

Rozliczenie podatku dochodowego w Niemczech 

Zeznanie podatkowe w Niemczech stanowi podstawę rozliczenia wcześniej wspomnianego podatku dochodowego. Obowiązek jego złożenia mają następujące osoby: 

• Osoby, które legalnie uzyskują dochód w Niemczech przekraczający kwotę wolną od podatku.
   
• Osoby w związku małżeńskim lub partnerskim rozliczające się według klas podatkowych 3/5 lub też według klasy 4 z metodą współczynnika.
   
• Osoby zatrudnione przypisane do klasy podatkowej 6.
   
• Osoby oraz przedsiębiorcy prowadzące własną firmę, działalność lub wykonujące wolny zawód.
   
• Osoby pobierające świadczenia socjalne, które zastępują wynagrodzenie tj. zasiłek ALG I, Elterngeld, Krankengeld, 
  Kurzarbeitergeld.
   
• Osoby uzyskujące dodatkowy dochód zwolniony z opodatkowania, którego wartość przekracza 410 euro.
   
• Emeryci, których dochód z emerytury lub w połączeniu z innymi dochodami przekroczył wartość kwoty wolnej od podatku.

Złożenie deklaracji podatkowej w Niemczech dotyczy zarówno osób posiadających ograniczony oraz nieograniczony obowiązek podatkowy. W przypadku kwoty wolnej od podatku, każdy kto w 2025 roku przekroczył 12 096 euro, powinien złożyć roczne zeznanie pamiętając o obowiązujących terminach. 

Możliwość obniżenia podatku dochodowego w rocznym zeznaniu 

Jedną z korzyści wynikających ze składania zeznania podatkowego w Niemczech, jest możliwość odliczenia części poniesionych kosztów w ciągu roku kalendarzowego. Przykładowo osoby pracujące mogą odliczyć wydatki poniesione na narzędzia niezbędne do pracy, koszty dojazdu do pracy czy nawet istnieje możliwość odliczenia niektórych ubezpieczeń.  

Oprócz tego podatek można też obniżyć udowadniając przed fiskusem w postaci rachunków i dowodów zapłaty – w formie przelewu - kosztów poniesionych na opiekę nad dzieckiem czy domowymi wydatkami np. drobnych napraw lub niektórych prac remontowych.  

Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie wydatki można odliczyć w 100%, ponieważ obowiązują stawki ryczałtowe określające górny limit odliczenia. Na przykład koszty opieki nad dzieckiem można odliczyć maksymalnie w 60%, a dla usług domowych związanych z opieką nad dzieckiem czy sprzątaniem ryczałt zamyka się w kwocie 4000 euro. Prace remontowe lub usługi fachowców są objęte limitem odliczenia do kwoty 1200 euro i odliczyć można tylko samą usługę, bez materiałów budowlanych. 

Zapłacenie podatku kościelnego w Niemczech 

Podatek kościelny w Niemczech znany również jako Kirchensteuer to podatek, który dotyczy osób mieszkających w tym kraju należących zazwyczaj do Kościoła Katolickiego lub Kościoła Protestanckiego. 

Wysokość podatku kościelnego jest ustalana według poszczególnych krajów związkowych. W Bawarii i Badenii-Wirtembergii wynosi on 8% i jest odliczany od podatku dochodowego. Jeśli chodzi o pozostałe kraje związkowe, stawka wynosi 9%. Podatek kościelny jest naliczany tylko wtedy, gdy powstaje obowiązek zapłaty podatku dochodowego – osoby, które go nie spełniają, nie muszą nic płacić. 

Dla pracowników podatek kościelny jest potrącany przez pracodawcę, więc automatycznie jest on odliczany od kwoty brutto wynagrodzenia. Informację o potrąceniu osoba zatrudniona zobaczy dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym.

Kwotę podatku kościelnego można odliczyć w rocznym zeznaniu podatkowym, jako wydatek specjalny. Podobna zasada dotyczy osób, które dobrowolnie go opłacają. 

Zapłacenie podatku od odprawy w Niemczech 

Otrzymanie odprawy za pracę w Niemczech wiąże się obowiązkiem zapłacenia podatku, jednak jest on wyliczany według tak zwanej piątej zasady (Fünftelregelung). Polega ona na tym, że najpierw wyliczana jest wysokość rocznego podatku dochodowego z pominięciem odprawy. Następnie dolicza się 20% wysokości otrzymanej odprawy do osiągniętego dochodu. Na końcu pomiędzy dochodem z doliczoną wysokością 20% odprawy a dochodem rocznym wyliczana jest różnica, którą mnoży się przez liczbę 5. Wynik daje kwotę podatku, jaka wyjdzie do zapłaty od odprawy. 

Aby lepiej zobrazować opisaną powyżej zasadę spójrzmy na poniższy przykład: 

Kazimierz zarabia 38 tys. euro rocznie. Otrzymał odprawę w wysokości 15 tys. Euro. Należy do pierwszej klasy podatkowej: 

Kwota podatku dochodowego bez odprawy

• 7765 euro

Kwota podatku dochodowego wliczając 20%

• 8802 euro

Różnica

• 8802 euro - 7765 euro = 1037 euro. 

Obliczanie podatku od odprawy

• 1037 euro x 5 = 5185 euro 

Wynik pokazuje, że Kazimierz będzie musiał oddać niemieckiemu fiskusowi 5185 euro z otrzymanej odprawy. Do tego ewentualnie dojdą obciążenia związane z podatkiem kościelnym czy dopłatą solidarnościową. Wynik jest jednak czysto przykładowy, ponieważ zależy od wielu zmiennych, tj. kwota rocznych zarobków, wysokość odprawy, klasy podatkowej czy przynależności do kościoła. 

Zapłacenie podatku od wygranej na loterii w Niemczech 

Wygrane na loterii czy w grach hazardowych stanowią wyjątek na tle innych dochodów osiąganych w Niemczech, ale mylnie można zrozumieć obowiązujące przepisy. Mimo, że pieniądze wygrane w grach losowych nie są opodatkowane, to jednak w pewnej sytuacji trzeba rozliczyć się z fiskusem.

Obowiązek podatkowy powstaje w sytuacji, gdy osoba z gier losowych uczyniła sobie własne źródło dochodów i z tego tytułu osiąga regularne zarobki. W takiej sytuacji podatek dochodowy jest naliczany w taki sposób jak dla przedsiębiorców. 

Również podatek w wysokości 25% od zysków kapitałowych trzeba zapłacić, gdy środki z loterii zostały zainwestowane w inne instrumenty finansowe generujące zysk. 

Zapłacenie podatku od spadku w Niemczech 

Dziedziczenie spadku w Niemczech należy zgłosić za każdym razem urzędowi skarbowemu, bez względu na wartość odziedziczonych dóbr materialnych - np. samochód, nieruchomości - lub niematerialnych - akcje, obligacje, etc.

Niemiecki fiskus na podstawie dostarczonych informacji samodzielnie wylicza wysokość podatku od spadku. Podatek ten jest obliczany według specjalnych klas podatkowych od 1 do 3 wynikających ze stopnia pokrewieństwa, co określono w § 15 ustawy o podatku od spadków. 

W pierwszej kolejności niemiecki fiskus sprawdza, jakie dla danej klasy podatkowej przysługują ulgi podatkowe. Te wyglądają następująco: 

Małżeństwa i zarejestrowane związki partnerskie

• Klasa podatkowa od spadku: 1
• Kwota wolna od podatku: 500 000 euro

Dzieci, pasierbowie, dzieci adoptowane

• Klasa podatkowa od spadku: 1
• Kwota wolna od podatku: 400 000 euro

Wnuki

• Klasa podatkowa od spadku: 1
• Kwota wolna od podatku: 200 000 euro

Prawnuki, dziadkowie i rodzice po otrzymaniu spadku

• Klasa podatkowa od spadku: 1
• Kwota wolna od podatku: 100 000 euro

Rodzice, dzieci, dziadkowie, ojczym, macocha, rozwiedzeni partnerzy życiowi i małżonkowie

• Klasa podatkowa od spadku: 2
• Kwota wolna od podatku: 20 000 euro

Pozostałe osoby

• Klasa podatkowa od spadku: 3
• Kwota wolna od podatku: 20 000 euro

Po uwzględnieniu ulg podatkowych oraz innych odliczeń po stronie spadkobierców, określana jest stawka podatku od spadku. W Niemczech występują następujące skale podatkowe: 

Spadek o wartości do 75 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 7%
• Klasa podatku 2: 15%
• Klasa podatku 3: 30%

Spadek o wartości do 300 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 11%
• Klasa podatku 2: 20%
• Klasa podatku 3: 30%

Spadek o wartości do 600 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 15%
• Klasa podatku 2: 25%
• Klasa podatku 3: 30%

Spadek o wartości do 6 000 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 19%
• Klasa podatku 2: 30%
• Klasa podatku 3: 30%

Spadek o wartości do 13 000 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 23%
• Klasa podatku 2: 35%
• Klasa podatku 3: 50%.  

Spadek o wartości do 26 000 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 27%
• Klasa podatku 2: 40%
• Klasa podatku 3: 50%

Spadek o wartości powyżej 26 000 000 euro

• Klasa podatku 1: podatek 30%
• Klasa podatku 2: 43%
• Klasa podatku 3: 50%

Spójrzmy na przykład poniżej aby lepiej zrozumieć, jak obliczany jest podatek od spadku: 

Monika odziedziczyła po rodzicach nieruchomość o wartości 600 000 euro. W związku z tym należy do pierwszej klasy podatkowej od spadku, zwolnienie podatkowe w tej klasie wynosi do 400 000 euro. Podatek będzie naliczany od kwoty 600 000 euro - 400 000 euro, co daje 200 000 euro. 

Wartość odziedziczonego majątku wyniosła 600 000 euro, więc naliczana będzie od kwoty 200 000 euro stawka podatku 15% dla pierwszej klasy. To oznacza, że Monika będzie musiała zapłacić fiskusowi w Niemczech 30 000 euro należnego podatku. 

Zapłacenie podatku od darowizny w Niemczech

Podatek od darowizny jest obliczany dokładnie na takich samych zasadach, jak podatek spadkowy. Na stawkę podatku wpływ ma stopień pokrewieństwa. Zarówno kwoty wolne od podatku oraz same skale odpowiadają tym samym wartościom, dlatego nie będziemy ich w tej części ponownie publikować.

Jedyne, co jest warte uwagi to, że w niemieckim prawie w przypadku darowizn możliwe jest w najbliższej linii pokrewieństwa zoptymalizowanie podatku. Załóżmy, że ojciec chce swojej córce przekazać 800 000 euro. Córka według klasy pokrewieństwa, nie musi płacić podatku od 400 000 euro, ale od kolejnych już tak, ponieważ w jej klasie do darowizny o wartości do 600 000 euro jest naliczany 15% podatek. W tej sytuacji musiałaby zapłacić podatek od 400 000 euro w kwocie 60 000 euro. 

Jednak możliwe jest uniknięcie zapłaty tej kwoty. Wystarczy, że ojciec przekaże 400 000 euro swojej żonie - w tej linii pokrewieństwa zwolnienie wartości darowizny z podatku wynosi 500 000 euro. I następnie każdy z rodziców daruje córce po 400 000 euro. Obowiązek podatkowy w tym przypadku nie występuje bo do tej kwoty występuje zwolnienie z podatku od darowizn dla dzieci rodziców. 

Przedstawiona metoda nazywana jest inaczej “darowizną łańcuszkową” jednak trzeba pamiętać o tym, że nie zawsze urzędy skarbowe przychylnie patrzą na takie działania i mogą zostać uznane za uchylanie się od zapłaceniu podatku od darowizny. 

Zapłacenie podatku od zysku ze sprzedaży kryptowalut w Niemczech 

Podatek od zysków osiągniętych ze sprzedaży kryptowalut w Niemczech występuje w sytuacji, gdy te zostały osiągnięte w ciągu jednego roku i przekroczyły kwotę wolną od podatku dla tego rodzaju aktywów wynoszącą 1000 euro - zgodnie z § 23 niemieckiej ustawy o podatku dochodowym (EStG). 

Natomiast w przypadku, gdy pomiędzy zakupem a sprzedażą kryptowalut minęło więcej niż 12 miesięcy, w takim przypadku zysk nie podlega opodatkowaniu. 

Przykładowo: 

Arkadiusz kupił Bitcoina w 2021 roku za 10 000 euro. W 2025 roku postanowił go sprzedać. W wyniku tej transakcji cena sprzedaży wyniosła 30 000 euro. Zysk 20 000 euro w tym przypadku nie podlega opodatkowaniu, ponieważ pomiędzy zakupem a sprzedażą minął więcej niż 1 rok. 

Aneta kupiła Bitcoina w 2025 roku w lutym za 5000 euro i postanowiła w sierpniu go sprzedać po cenie 6500 euro. W związku z tym, że transakcja miała miejsce w tym samym roku, zysk w kwocie 1500 euro podlega opodatkowaniu i Aneta musi go uwzględnić w rocznym zeznaniu podatkowym. 

Warto dodać, że od 2026 roku na terenie UE w życie weszła dyrektywa DAC8, która umożliwia organom podatkowym automatyczne pozyskiwanie informacji o transakcjach kryptowalutowych. Oznacza to, że giełdy i platformy kryptowalut będą przekazywać i gromadzić informacje na temat użytkowników dokonujących różnego rodzaju transakcji. Dyrektywa ta ma zapewnić przejrzystość w kwestii przyszłych rozliczeń podatkowych. 

Adnotacja: Opracowany tekst ma charakter informacyjny i jego celem jest przybliżenie tematu związanego z obowiązkami podatkowymi, z jakimi mają do czynienia osoby mieszkające w Niemczech. W przypadku wątpliwości związanych z publikowanymi informacjami rekomendujemy kontakt z odpowiednimi specjalistami lub doradcami od spraw podatkowych.

Źródło: Tekst opracowano na podstawie informacji dostępnych na stronach steuern.de oraz kanzlei-hasselbach.de. 

Zdjęcie: Marco2811 - stock.adobe.com