Pracownik w Niemczech: Kiedy może otrzymać dodatkowe pieniądze?

Pomimo upływu dwóch lat od ostatniej analizy przeprowadzonej przez fundację Bertelsmanna w 2024 roku, oczekiwania pracowników wciąż pozostały niezmienne. Największą motywacją do podjęcia pracy u danego pracodawcy są nie tylko same zarobki ale także dodatkowe pieniądze, jakie można otrzymać w ramach zatrudnienia. Co ciekawe pracodawcy w sześciu różnych sytuacjach mogą wykorzystać swoją pozycję finansową, aby zatrzymać najlepszych pracowników. Kiedy można liczyć na dodatkowe pieniądze? 

Dodatkowe pieniądze dla pracownika w Niemczech. Co można dostać? 

W omawianym przez nas tekście skupimy się wyłącznie na tak zwanych “twardych” zachętach finansowych, czyli wyłącznie dodatkach pieniężnych, jakie może otrzymać osoba pracująca w Niemczech. Od razu jednak trzeba zaznaczyć, że w każdej z wymienionej sytuacji pracodawca nie ma obowiązku wypłacania dodatkowych pieniędzy. Decyzja ta zależy wyłącznie od niego lub – w przypadku większych firm – obowiązujących układów zbiorowych. 

Pieniądze za nadgodziny 

Otrzymanie dodatkowych pieniędzy za nadgodziny jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w umowie o pracę dokładnie określono, że te nie są wliczane do podstawowego wynagrodzenia oraz napisano, jaka maksymalna liczba nadgodzin jest wypłacana w ramach ekwiwalentu pieniężnego w ciągu jednego miesiąca. Ponadto powinien znaleźć się zapis w umowie o stawce wypłacanej za każdą przepracowaną nadgodzinę. 

Zasadniczo przyjmuje się, że średnio w tygodniu liczba nadgodzin wynosi 5 - 6 godzin. Miesięcznie daje to około 20 - 24 godziny dodatkowej pracy. Jeśli osoba zarabia 3250 euro brutto miesięcznie i w tygodniu przepracowuje 40 godzin, to jej stawka godzinowa wynosi 18,76 euro brutto. Za dodatkowe 20 godzin otrzyma 375,20 euro brutto, a przy 24 godzinach będzie to 450,24 euro. 

Premia świąteczna 

Jeśli zapis w umowie o pracę, regulaminie zakładowym lub układach zbiorowych określa przyznanie premii świątecznej, ta musi być wypłacona pracownikowi. Oprócz tego, gdy premia świąteczna jest wypłacana trzy lata z rzędu, również osoba zatrudniona ma prawo ją otrzymać, chyba że umowie o pracę jest wyraźnie określone, że pracodawca płaci ją tylko raz w roku. 

Wysokość premii świątecznej jest trudna do oszacowania, ponieważ zależy od wielu czynników, takich jak branża, lokalizacja zatrudnienia czy status zatrudnienia – pełny lub niepełny etat. Bazując jednak na ogólnodostępnych informacjach zaczerpniętych z niemieckich serwisów informacyjnych dowiadujemy się, że średnio pod koniec 2025 roku premie świąteczne wahały się w granicach od 250 euro do nawet 4 235 euro. Najmniej pieniędzy otrzymały osoby pracujące w rolnictwie – czyli 250 euro. Najwięcej, osoby zatrudnione w przemyśle chemicznym – wspomniana wcześniej kwota 4 235 euro. 

Narzekać nie mogli również pracownicy branży energetycznej – średnio 4 113 euro. Osoby pracujące w przemyśle cukierniczym otrzymały około 3 900 euro, w bankowości prywatnej 3 719 euro, a Deutsche Bahn było stosunkowo hojne dorzucając ekstra do pensji aż 3 399 euro. 

Jednorazowa pożyczka od pracodawcy

Pracownik w Niemczech oprócz samego wynagrodzenia może również otrzymać pożyczkę od pracodawcy. Taka pożyczka jest zawierana na podstawie przepisów niemieckiego kodeksu cywilnego (§ 488), i jest całkowicie dobrowolna. Wymagane jest podpisanie przez obie strony umowy pożyczki w formie pisemnej. 

Kwota udzielonej pożyczki nie jest w żaden sposób ograniczona, co oznacza, że pracodawca może pożyczyć pracownikowi dowolną kwotę. Zazwyczaj jednak w grę wchodzą niewielkie kwoty, nieprzekraczające 200 euro, których okres spłaty jest krótszy niż 3 miesiące. Jeśli kwota pożyczki nie zostanie spłacona, pracodawca w umowie zabezpiecza się na taki wypadek określając, że potrącenie w tej sytuacji nastąpi z pensji, odprawy lub przysługującej premii.  

Umowa pożyczki jest odrębną umową pomiędzy pracownikiem i pracodawcą. Dlatego nawet, gdy dojdzie do rozwiązania umowy o pracę, trzeba ją spłacić.

Dodatek urlopowy “Urlaubsgeld”

Niektóre firmy w Niemczech zatrudniające pracowników oprócz płatnego urlopu wypłacają dodatek urlopowy znany jako Urlaubsgeld. Warunkiem jego przyznania jest zapis w umowie o pracę, regulaminie zakładowym lub układzie zbiorowym. 

Dodatek ten wypłacany może być raz do roku – zazwyczaj w maju lub czerwcu – i jest przelewany na konto wraz z miesięcznym, podstawowym wynagrodzeniem. Jego wysokość zazwyczaj jest uzależniona od przysługujących dni urlopu, lokalizacji, branży, kwoty miesięcznego wynagrodzenia oraz tego, czy firma działa w ramach układów zbiorowych. 

Średnio kwota Urlaubsgeld w Niemczech waha się w granicach od 180 euro do około 2600 euro. 

Rekompensata za niewykorzystany urlop

Niemieckie przepisy nie pozwalają w trakcie trwania umowy o pracę na wypłacenie pracownikowi pieniędzy za niewykorzystany urlop. Jedynie jest to możliwe, gdy dochodzi do rozwiązania istniejącej umowy o pracę. Z inicjatywą wypłaty pieniędzy musi wyjść sam pracodawca. Minusem tego rozwiązania jest to, że pracownik niewykorzystanych dni nie przeniesienie do nowego pracodawcy – otrzyma zaświadczenie o wypłacie ekwiwalentu. 

Kwota pieniędzy otrzymanych za niewykorzystane dni urlopu jest obliczana na podstawie dziennego wynagrodzenia z ostatnich 13 tygodni przed rozwiązaniem umowy o pracę. Przykładowo, jeśli pracownik pracuje 5 dni w tygodni, zarabiając 3300 euro brutto miesięcznie, to przy niewykorzystanych 8 dniach urlopu otrzyma rekompensatę w wysokości 1 218,46 euro brutto. 

Premia uznaniowa

Umowa o pracę zawierana pomiędzy pracodawcą i pracownikiem, może zawierać zapis o przyznaniu premii uznaniowej. Ta forma dodatkowego wynagrodzenia opiera się na zmiennej wartości, czyli kwocie, które nie jest z góry określona i odpowiada osiąganym wynikom za dany okres czasu. Najczęściej jest stosowana wobec osób pracujących w działach sprzedaży, które oprócz podstawowego wynagrodzenia otrzymują premię uznaniową za wyniki. 

Wysokość takiej premii, co już wspomnieliśmy, jest uzależniona od wyników, dlatego nie można dokładnie jej określić. Jedynie, powołując się na informacje z ogólnodostępnych źródeł czytamy, że zgodnie z orzecznictwem niemieckich sądów, premia uznaniowa może stanowić nawet 50% podstawowego wynagrodzenia pod warunkiem, że jego wysokość przekracza znacznie średnią krajową – w 2026 roku jest to około 3374 euro brutto. 

Dodatkowo pracodawca ma prawo w umowie o pracę zastrzec brak możliwości wypłaty premii uznaniowej wskutek złej kondycji finansowej firmy, ale tego typu uzasadnienie musi zostać udowodnione. 

Czy dodatkowe pieniądze od pracodawcy są opodatkowane w Niemczech? 

Prawie wszystkie, dodatkowe pieniądze otrzymane od pracodawcy w Niemczech podlegają opodatkowaniu, ponieważ są traktowane jako dochód. Wyjątek jest tylko jeden. Spójrzmy poniżej: 

Opodatkowanie pieniędzy za nadgodziny w Niemczech 

Jeśli nadgodziny były wykonywane w dni powszednie, nie będące żadnymi świętami, to otrzymane pieniądze są standardowo opodatkowane. Na taryfę ulgową mogą wyłącznie liczyć te osoby, które spełniają warunki określone w § 3b niemieckiej ustawy o podatku dochodowym (EStG): 

• Nocki - nadgodziny realizowane w godzinach 20:00 - 6:00 są zwolnione z opodatkowania w wysokości 25% podstawowej, miesięcznej pensji. Jeśli praca jest wykonywana wyłącznie w porze nocnej, zwolnieniu podlega 40%. 
   
• Niedziele i święta - nadgodziny w te dni podlegają zwolnieniu z opodatkowania w wysokości 50% zasadniczego wynagrodzenia. 
   
• Dni ustawowo wolne od pracy, w tym 31 grudnia po godzinie 14:00 - zwolnienie z opodatkowania nadgodzin w 125% podstawy. 
   
• 1 maj, Wigilia od godziny 14:00, 25 i 26 grudnia: nadgodziny zwolnione z opodatkowania w 150% podstawowej pensji. 

Opodatkowanie premii świątecznej  

Premia świąteczna podlega opodatkowaniu oraz potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne. Jest zaliczana do osiąganych, innych dochodów w ciągu roku, tym samym nie ma możliwości skorzystania z jakichkolwiek ulg. Skala podatku odpowiada wysokości zarobków i przynależności do danej klasy podatkowej. Na przykład osoba będąca w trzeciej klasie podatkowej, przy zarobkach brutto 4 000 euro, która otrzymała dodatkowo premię świąteczną w wysokości miesięcznego wynagrodzenia, zapłaci podatek dochodowy w grudniu w kwocie około 1339 euro. 

Opodatkowanie jednorazowej pożyczki od pracodawcy

Jednorazowa pożyczka udzielona pracownikowi w kwocie od 200 euro do 2 600 euro nie podlega opodatkowaniu. Obowiązek podatkowy powstaje, gdy kwota przekracza 2 600 euro – wtedy naliczany jest podatek dochodowy oraz składki. 

Opodatkowanie dodatku urlopowego 

Dodatek urlopowy wypłacany pracownikowi zawsze pomniejszany jest o podatek dochodowy oraz składki. Potrącenia dokonywane są przez pracodawcę. Przykładowo, osoba będąca w klasie podatkowej 1, bez dzieci otrzymując brutto z Urlaubsgeld 600 euro, na rękę dostanie około 360 euro. 

Opodatkowanie rekompensaty za niewykorzystany urlop

Rekompensata za niewykorzystany urlop podlega opodatkowaniu oraz potrącane są składki na ubezpieczenie. Przy otrzymanym ekwiwalencie w kwocie 1 218,46 euro brutto, osoba będąca w pierwszej klasie podatkowej, nie posiadająca dzieci i nie podlegająca podatkowi kościelnem, otrzyma około 730 euro netto. 

Opodatkowanie premii uznaniowej

Otrzymanie premii uznaniowej podlega również obowiązkowi podatkowemu i składkowemu. Istotny jest sam moment naliczenia obciążeń. W związku z tym, że premia jest przyznawana za dany okres czasu, naliczona w 2025 roku i wypłacona w lutym 2026 roku, będzie podlegać obowiązkowi podatkowemu w obecnym roku. Orientacyjne, przy premii uznaniowej na poziomie 2 300 euro, po odliczeniu składek oraz podatku liczonego na zasadzie progresji podatkowej, pracownik otrzyma w granicach 1 370 euro netto. 

Czy otrzymanie dodatkowych pieniędzy nakłada obowiązek złożenia deklaracji podatkowej? 

Złożenie deklaracji podatkowej nie jest obowiązkiem, ale prawem podatnika. W związku z tym można wnioskować, że w gruncie rzeczy nie trzeba jej składać. Jest jednak jedno, istotne “ale”. Mianowicie, jeśli dodatkowy dochód osiągnięty w danym roku przekracza kwotę 410 euro, powstaje obowiązek złożenia rocznego zeznania. Oznacza to, że jeśli dodatkowe pieniądze otrzymane z tytułu nadgodzin, premii świątecznej, uznaniowej, pożyczki od pracodawcy, rekompensaty za niewykorzystany urlop lub Urlaubsgeld przekraczają wcześniej wspomnianą kwotę, to trzeba rozliczyć się z niemieckim urzędem skarbowym. 
 

Warto wiedzieć: Jeśli mimo wszystko nie złożysz deklaracji podatkowej, urząd skarbowy wyśle żądanie jej złożenia wraz ze wskazanym terminem. 

Dodatkowe pieniądze dla pracownika w Niemczech - podsumowanie 

Każda osoba zatrudniona w Niemczech może, ale też nie musi, otrzymać dodatkowych pieniędzy od pracodawcy. Wszystko zależy od polityki wynagrodzeń występującej u danego pracodawcy oraz zapisach w umowie o pracę, regulaminach zakładkowych lub układach zbiorowych. 

Otrzymując dodatkowe pieniądze za nadgodziny, niewykorzystany urlop, premię świąteczną, uznaniową czy Urlaubsgeld, należy mieć na uwadze, że kwota brutto zostanie pomniejszona o należny podatek dochodowy oraz składki. Wyjątek stanowi pożyczka od pracodawcy, która do kwoty 2 600 euro nie podlega żadnym obciążeniom. 

Jeżeli kwota otrzymanych, dodatkowych pieniędzy przekracza 410 euro w ciągu jednego roku, należy za ten rok złożyć roczną deklarację, bez względu na posiadaną klasę podatkową. 

Adnotacja: Przedstawiony artykuł pełni rolę informacyjną i ma za zadanie zaprezentować istniejące możliwości związane z otrzymaniem dodatkowych pieniędzy. Jeśli jesteś w sytuacji, która budzi Twoje wątpliwości związane z wypłatą dodatkowych pieniędzy, skontaktuj się z prawnikiem specjalizującym się w niemieckim prawie pracy. 

Zdjęcie: Maria - stock.adobe.com