Prawo: Jak długo można pracować w Niemczech bez meldunku?

Zgodnie z § 27 ust. 2 zd. 3 Federalnej Ustawy o Zameldowaniu (Bundesmeldegesetz – BMG), każdy obywatel kraju UE, który przebywa w Niemczech dłużej niż 3 miesiące, jest zobowiązany do zameldowania się. Pracując w okresie do 3 miesięcy, meldunku posiadać nie trzeba. Skoro przepis jasno stawia konkretny termin, to czy jest on też związany z samym zatrudnieniem? 

Jak długo można pracować bez meldunku w Niemczech? 

Brak meldunku nie odbiera prawa w Niemczech do wykonywania pracy, dlatego zatrudnienie może trwać tak długo, jak wskazuje to umowa zawarta pomiędzy pracownikiem i pracodawcą. Do jej zawarcia nie jest wymagane zaświadczenie o zameldowaniu. Pracodawca nie ma prawa zasłaniać się jego brakiem i odmawiać zatrudnienia zgodnie z unijną zasadą swobody przepływu pracowników (art. 45 TFUE) oraz niemieckim prawem pracy (m.in. § 611a BGB w zw. z § 2 ust. 1 AGG – zakaz dyskryminacji ze względu na miejsce zamieszkania lub pochodzenie). 
 

💡Warto wiedzieć: Do zawarcia umowy o pracę wystarczy jedynie podanie adresu do doręczeń, np. zagranicznego lub kontaktowego na miejscu w Niemczech np. adres znajomych. 

W świetle przepisów Federalnej Ustawy o Zameldowaniu sytuacja dotycząca obowiązku meldunkowego po 3 miesiącach pobytu w Niemczech nie jest w żaden sposób związana z samym wykonywaniem pracy. Jednak trzeba pamiętać, że obowiązek meldunkowy w związku z przebywaniem na terenie Niemiec powstaje i trzeba go dopełnić. 

Oczywiście można nadal pracować powyżej 3 miesięcy pobytu w Niemczech i nie posiadać meldunku, ale wiąże się to z ryzykiem złamania przepisów meldunkowych, za co grozi mandat w wysokości do 1000 euro na podstawie § 54 ust. 1 i 3 w związku z § 17 ust. 1 Federalnej Ustawy o Zameldowaniu – Bundesmeldegesetz (BMG).

Polacy codziennie dojeżdżający do pracy w Niemczech, a obowiązek meldunkowy

Pracownicy transgraniczni, czyli między innymi Polacy, którzy codziennie przekraczają granicę Niemiec, nie mają obowiązku posiadania meldunku w Niemczech. Ich stałe miejsce zamieszkania jest w Polsce. 

Wady pracy bez meldunku w Niemczech 

Każdy, kto decyduje się na pracę bez meldunku w Niemczech musi pamiętać o tym, że taka decyzja ma kilka wad. 

Przede wszystkim brak posiadania meldunku uniemożliwia skorzystanie z innej klasy podatkowej niż VI, a to oznacza, że potrącenia z pensji brutto są najwyższe w ciągu całego roku. Co prawda podatek ewentualnie można odzyskać składając zeznanie podatkowe, ale na bieżąco wypłacania pensja będzie po prostu mniejsza.
 

💡 Warto pamiętać: Brak meldunku nie uniemożliwia wyrobienia numeru identyfikacji podatkowej ani rejestracji w Finanzamcie. Wniosek o rejestrację pracownika bez meldunku w odpowiednim urzędzie skarbowym może złożyć sam pracownik lub jego pracodawca. 

Brak meldunku w połączeniu z VI klasą podatkową nakłada dodatkowy obowiązek – trzeba co roku składać do urzędu skarbowego wniosek o wydanie zaświadczenia o potrąceniu podatku (Bescheinigung für den Lohnsteuerabzug). Jest ono potrzebne do tego, aby przypisać pracownikowi właściwą dla jego sytuacji osobistej i rodzinnej klasę podatkową i dzięki temu pobierać mniejsze zaliczki na podatek bezpośrednio z miesięcznej pensji.

Warto pamiętać, że brak meldunku zamyka drogę do uzyskania świadczeń tj. Kindergeld czy Wohngeld, ponieważ ich przyznanie wymaga przedstawienia dowodu stałego zamieszkania w Niemczech. 

Mniejszym problemem, ale mogącym nieco utrudnić współdziałanie z niemiecką machiną biurokratyczną, jest to, że brak meldunku utrudnia odbieranie listów od urzędników. To z kolei niesie za sobą takie ryzyko, że można pominąć list z kasy chorych związany np. z weryfikacją dalszej możliwości otrzymywania zasiłku chorobowego.

Zalety pracy z meldunkiem w Niemczech 

Posiadanie meldunku w Niemczech przez osobę zatrudnioną niesie przede wszystkim taką korzyść, że po automatycznym przypisaniu numeru Steuer-ID można zostać przypisanym do standardowej, korzystniejszej klasy podatkowej – I, II, III lub IV. Zaliczki na podatek dochodowy są mniejsze, przez co miesięczne zarobki netto są wyższe w porównaniu do VI klasy podatkowej. Oprócz tego w II klasie podatkowej każdy, kto samotnie wychowuje dziecko, może skorzystać ze specjalnej ulgi wynoszącej 4260 euro rocznie na pierwsze dziecko.

Gdy numer Steuer-ID i klasa podatkowa są już zarejestrowane, pracownik nie musi co roku składać wniosku o wydanie papierowego zaświadczenia (Bescheinigung für den Lohnsteuerabzug). Dane podatkowe trafiają automatycznie do elektronicznego systemu ELStAM, z którego pracodawca pobiera je bezpośrednio.

Rzecz jasna dużym plusem posiadania meldunku jest dostęp do niemieckich świadczeń socjalnych i rodzinnych. Osoby wychowujące dzieci mogą bez przeszkód wnioskować o Kindergeld lub dodatek Kinderzuschlag. Oprócz tego meldunek ułatwia uzyskanie świadczeń rodzicielskich (Elterngeld), zasiłku dla bezrobotnych (Arbeitslosengeld) czy dofinansowania do kosztów mieszkania w postaci Wohngeld.

Ostatnia, istotna zaleta to budowanie wiarygodności finansowej i historii w niemieckim Biurze Informacji Kredytowej (Schufa). Jeśli w planach jest wynajem mieszkania, zakup auta na raty czy wzięcie kredytu hipotecznego w Niemczech, zameldowanie jest pierwszym niezbędnym krokiem, aby zacząć budować pozytywną historię kredytową.

Dlaczego nie warto kupować meldunku w Niemczech?

Nie warto kupować meldunku w Niemczech, ponieważ za zgłoszenie fikcyjnego adresu zamieszkania grozi kara grzywny w wysokości do 1000 euro - zgodnie z § 54 ust. 2 Federalnej Ustawy o Zameldowaniu (Bundesmeldegesetz – BMG). Surowsze konsekwencje ponosi osoba sprzedająca tzw. „pusty” meldunek. W tym przypadku kara grzywny może wynieść nawet do 50 000 euro (§ 54 ust. 1 w zw. z § 19 ust. 6 BMG).

Co więcej, jeśli zakup meldunku ma na celu wyłudzenie świadczeń (np. Kindergeld), czyn ten kwalifikowany jest jako oszustwo z § 263 StGB (Niemiecki Kodeks Karny) lub fałszowanie dokumentów z § 267 StGB, za co grozi kara grzywny albo pozbawienia wolności do lat 5, a w sprawach dużej wagi nawet do lat 10. 

Z kolei w sytuacji, gdy fikcyjny meldunek służy w Niemczech do nielegalnej optymalizacji podatkowej, stanowi to przestępstwo skarbowe (§ 370 AO), co wiąże się nie tylko z sankcjami karnymi, ale i z obowiązkiem zwrotu nienależnych ulg wraz z odsetkami.

Jeśli ten tekst okazał się dla Ciebie przydatny, bądź z podobnymi na bieżąco. Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google. 

Zdjęcie: Wellnofer Designs – stock.adobe.com