Ubezpieczenie zdrowotne w Niemczech. Kiedy wygasa po rozwiązaniu umowy o pracę?

Kto jest objęty ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym w Niemczech? 

Z ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego GKV w Niemczech korzystają osoby osiągające miesięczne dochody brutto nieprzekraczające 6150 euro, co w skali roku daje maksymalnie 73 800 euro (stan na 2025 rok). Do obliczeń wliczane są także dodatkowe składniki wynagrodzenia, takie jak premie świąteczne i wakacyjne.

Zgodnie z przepisami niemieckiego prawa ubezpieczeń społecznych, objęcie ochroną w ramach systemu GKV dotyczy m.in. studentów, osób odbywających obowiązkowe praktyki, staży zawodowych, a także emerytów, którzy przez większość aktywności zawodowej podlegali ubezpieczeniu publicznemu.

Obowiązkowe ubezpieczenie obejmuje również osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych (ALG I), a także przedstawicieli wolnych zawodów - np. artystów i publicystów - jeśli spełniają warunki określone w odpowiednich przepisach. Do ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego mogą przystąpić również te osoby, które wcześniej były jego członkami i nie mają obecnie dostępu do alternatywnego modelu ubezpieczenia zdrowotnego.

Wygaśnięcie ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech po rozwiązaniu umowy o pracę

Po rozwiązaniu umowy o pracę w Niemczech i pozostawania bez pracy, osoby objęte ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym w Niemczech nadal pozostają pod ochroną przez maksymalnie 30 dni. W tym okresie dostęp do świadczeń medycznych jest zachowany na dotychczasowych zasadach, a składki nie są naliczane. Proces ten przebiega automatycznie, bez konieczności podejmowania dodatkowych działań formalnych.

Dla pewności zaleca się kontakt z właściwą kasą chorych w celu potwierdzenia okresu obowiązywania ochrony. Czterotygodniowy bufor ma na celu zabezpieczenie ciągłości ubezpieczenia podczas przejściowego braku zatrudnienia.

Po upływie miesiąca, w celu przedłużenia ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, należy zgłosić się do urzędu pracy i dokonać rejestracji na bezrobociu. W takim przypadku obowiązek opłacania składek przechodzi na urząd. Brak rejestracji skutkuje koniecznością samodzielnego pokrycia kosztów ubezpieczenia od pierwszego dnia pozostawania bez pracy.

Prywatne ubezpieczenie w Niemczech i rozwiązanie umowy o pracę w Niemczech 

W przypadku posiadania prywatnego ubezpieczenia PKV, utrata zatrudnienia poprzez rozwiązanie umowy o pracę w Niemczech, może skutkować koniecznością przejścia do ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, choć decyzja zależy od rodzaju pobieranego zasiłku - ALG I lub ALG II.

W przypadku pobierania zasiłku ALG I standardowo uruchamiane jest obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie opieki długoterminowej w ramach publicznego systemu. Istnieje jednak możliwość uzyskania zwolnienia z tego obowiązku, pod warunkiem że przez ostatnie pięć lat przed utratą pracy nie korzystano z ustawowego ubezpieczenia. Wniosek o zwolnienie należy złożyć w ciągu trzech miesięcy od rozpoczęcia pobierania świadczenia. Po jego akceptacji zwolnienie obowiązuje przez cały okres bezrobocia i wchodzi w życie z dniem rozpoczęcia obowiązku ubezpieczeniowego, chyba że wcześniej wykorzystano świadczenia zdrowotne - wtedy zwolnienie zaczyna obowiązywać od kolejnego miesiąca.

Osoby powyżej 55. roku życia mogą pozostać przy prywatnym ubezpieczeniu zdrowotnym, o ile przez ostatnie pięć lat nie były członkami ustawowego ubezpieczenia i przez co najmniej połowę tego okresu były z niego zwolnione lub prowadziły działalność na własny rachunek, nie podlegając obowiązkowi ubezpieczenia.

Pomimo braku zatrudnienia, konieczność opłacania składek zdrowotnych i pielęgnacyjnych pozostaje aktualna. Federalna Agencja Pracy pokrywa część kosztów do wysokości odpowiadającej składkom ustawowym, przekazując środki bezpośrednio do ubezpieczyciela.

Osoby otrzymujące zasiłek ALG II nie przechodzą automatycznie do ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego. Nadal korzystają z prywatnego ubezpieczenia, a odpowiedni urząd wypłaca dopłatę na pokrycie składek zdrowotnych i opiekuńczych.

Kiedy, po wygaśnięciu ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech, nadal można z niego korzystać? 

Po wygaśnięciu dotychczasowego ubezpieczenia zdrowotnego dostęp do świadczeń może zostać zachowany w Niemczech wyłącznie w określonych sytuacjach. Osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem rodzinnym zobowiązane są do skorzystania z tej formy ochrony. W takim przypadku świadczenia zdrowotne przysługują w ramach polisy partnera, bez konieczności opłacania dodatkowych składek.

Osoby korzystające z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, które zakończyły stosunek pracy w Niemczech, mają obowiązek dalszego opłacania składek zarówno na ubezpieczenie zdrowotne, jak i pielęgnacyjne. W przypadku zaprzestania opłacania składek prawo do świadczeń wygasa i co więcej, nie obowiązuje tu tzw. okres ochronny.

Dla osób posiadających prywatne ubezpieczenie zdrowotne możliwość korzystania ze świadczeń po ustaniu zatrudnienia zależy wyłącznie od postanowień zawartych w umowie ubezpieczeniowej. Tylko wyraźnie wskazane zapisy w warunkach umowy dają podstawę do dalszego korzystania z usług medycznych.

Powrót z Polski do Niemiec i ponowne nabycie ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech 

Po powrocie z Polski do Niemiec konieczne jest ponowne przystąpienie do ustawowego lub prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, w zależności od wcześniejszego statusu ubezpieczeniowego. Osoby, które wcześniej korzystały z ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, mogą zostać ponownie przyjęte do systemu publicznego. Dotyczy to również tych, którzy posiadali dobrowolne ubezpieczenie ustawowe i w trakcie pobytu za granicą byli objęci legalnym systemem ubezpieczeń.

Osoby wracające do Niemiec, które wcześniej korzystały z prywatnych polis zdrowotnych, zobowiązane są do ponownego zawarcia umowy z firmą ubezpieczeniową. Przysługuje im prawo do kontynuacji ochrony w ramach poprzedniego prywatnego ubezpieczenia, ale tylko pod warunkiem że oferowana jest co najmniej podstawowa forma świadczeń.Koszty i zakres świadczeń w ramach podstawowej taryfy są zbliżone do tych oferowanych przez ustawowe ubezpieczenie zdrowotne.

Dla osób bez wcześniejszej historii ubezpieczeniowej w Niemczech kryterium przyjęcia do systemu stanowi ostatnia forma zatrudnienia w Polsce. Z kolei osoby prowadzące własną działalność gospodarczą lub wykonujące wolny zawód, które wcześniej nie podlegały obowiązkowi ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, muszą wykupić prywatną polisę zdrowotną w Niemczech po powrocie.

Ubezpieczenie zdrowotne w Niemczech będąc na zasiłku dla bezrobotnych lub Bürgergeld 

Osoby otrzymujące w Niemczech zasiłek dla bezrobotnych typu ALG I zachowują ustawowe ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 SGB V. Ochrona ubezpieczeniowa pozostaje aktywna również w przypadku pobierania świadczenia Bürgergeld, co reguluje § 5 ust. 1 pkt 2a SGB V.

Rejestracja na bezrobociu w Niemczech po rezygnacji z pracy skutkuje przejęciem kosztów ubezpieczenia zdrowotnego przez urząd pracy - nawet w sytuacji, gdy ma miejsce wstrzymanie wypłaty zasiłku dla bezrobotnych z powodu dobrowolnego rozwiązania umowy.

Warto pamiętać, że urząd przestaje pokrywać koszty ubezpieczenia zdrowotnego oraz przestaje wypłacać ALG I i Bürgergeld w momencie, gdy wypłacona zostanie odprawa. W takim przypadku składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz opiekuńcze należy opłacać samodzielnie, zawierając dobrowolną umowę ubezpieczenia zdrowotnego z kasą chorych.

Obserwuj MyPolacy.de na Facebooku, Instagramie, Threads, YouTube.

Wróć na stronę główną MyPolacy.de.

Zdjęcie: sedrik2007 
Źródło: hopkins.law, pkv.de, verbraucherzentrale.de