Wstrzymanie wypłaty na chorobowym. Czy pracodawca może to zrobić?

Niemieckie przepisy zawarte w ustawie o zachowaniu wynagrodzeniu dokładnie mówią o kontynuacji wypłaty wynagrodzenia dla pracownika pracującego na pełen lub skrócony etat, którzy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Mimo tego istnieją pewne okoliczności, które stwarzają warunki do tego, aby wynagrodzenie zostało wstrzymane. 

Czy pracodawca samodzielnie może podjąć decyzję o wstrzymaniu wypłaty wynagrodzenia w trakcie chorobowego? 

Osoby zatrudnione w Niemczech, które są zatrudniona na umowę o pracę, bez względu na to czy jest to pełen etat lub nie, w momencie choroby, mają prawo do otrzymywania wynagrodzenia przez okres pierwszych sześciu tygodniu. Po tym czasie obowiązek finansowania w formie zasiłku chorobowego przejmuje kasa chorych - jeśli choroba trwa dłużej. 

Pracodawca w Niemczech na mocy przesłanek czy własnego punktu widzenia nie może tym samym wstrzymać wypłaty wynagrodzenia podczas przebywania na chorobowym. W określonych okolicznościach może jednak starać się o zakwestionowanie dalszego finansowania. 

Wstrzymanie wypłaty wynagrodzenia z powodu zatrudnienia u innego pracodawcy

Pracodawcy mogą odmówić wypłaty wynagrodzenia, jeśli pojawiają się uzasadnione wątpliwości co do faktycznej niezdolności do pracy. Najczęściej dotyczy to sytuacji, w których zwolnienie lekarskie zostaje dostarczone tuż przed zakończeniem umowy lub w okresie wypowiedzenia. Podejrzenia budzi również szybkie podjęcie zatrudnienia u innego pracodawcy zaraz po rozwiązaniu stosunku pracy.

Kwestionowanie zasadności zwolnienia lekarskiego i wstrzymanie wypłaty 

Niemieckie sądy pracy w wielu przypadkach stają po stronie pracodawców, którzy podważają rzetelność wystawianych zwolnień lekarskich. 

W jednym z wyroków sąd w Meklemburgii-Pomorzu Przednim orzekł, że to pracownik musi udowodnić rzeczywisty stan chorobowy, jeśli pojawią się wątpliwości. Pod uwagę brane są zarówno dokumenty lekarskie, jak i okoliczności, w jakich wystawiono zwolnienie. Brak wystarczających dowodów może skutkować odmową wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę.

Choroba spowodowana zaniedbaniem pracownika może doprowadzić do braku wypłaty wynagrodzenia 

Wynagrodzenie w czasie choroby nie przysługuje, jeśli niezdolność do pracy powstała w wyniku rażącego niedbalstwa lub świadomego działania samego pracownika. Do takich przypadków zalicza się m.in.:

• spowodowanie wypadku drogowego przez naruszenie przepisów,
• uraz wynikający z udziału w bójce,
• obrażenia odniesione podczas wykonywania niebezpiecznych czynności bez zachowania zasad bezpieczeństwa.

W takich sytuacjach pełną odpowiedzialność za skutki zdrowotne ponosi zatrudniony, co wyklucza prawo do wypłacania wynagrodzenia przez pracodawcę. 

Nawrót tej samej choroby i brak prawa do wynagrodzenia

Kontynuacja wypłaty wynagrodzenia w przypadku ponownego zachorowania na tę samą dolegliwość nie jest możliwa, gdy:

• od zakończenia poprzedniego okresu niezdolności nie upłynęło minimum 12 miesięcy,
• między dwoma okresami choroby nie wystąpiła co najmniej półroczna przerwa, podczas której pracownik był zdolny do pracy.

Prawo pracodawcy do skontrolowania stanu chorującego pracownika 

Pracodawca ma możliwość skierowania zapytania do kasy chorych, która może zweryfikować, czy za częstymi nieobecnościami pracownika stoi przewlekła dolegliwość wymagająca systematycznego leczenia. Ubezpieczyciel nie ma jednak prawa przekazywać szczegółowych informacji o stanie zdrowia, a jedynie potwierdzić istnienie podstaw do uznania niezdolności do pracy.

Pracownik nie musi opowiadać pracodawcy o stanie zdrowia 

Chociaż przepisy nie zabraniają kontaktowania się z pracownikiem w czasie jego absencji, nie istnieje obowiązek odpowiadania pracodawcy na jego telefony czy pisma. 

Osobiste wizyty pracodawcy w celu skontrolowania stanu zdrowia pracownika wymagają wcześniejszego uzgodnienia i nie są dla pracownika wiążące. Niedopuszczalne są natomiast wszelkie formy nacisku czy prób wywierania presji na chorego zatrudnionego - np. pod groźbą zwolnienia z pracy. 

Co może robić pracownik w Niemczech na zwolnieniu chorobowym? 

Zwolnienie lekarskie w Niemczech oznacza niezdolność do wykonywania obowiązków zawodowych, ale nie jest równoznaczne z całkowitym zakazem aktywności. 

Kluczowe znaczenie ma to, czy dana czynność wspiera proces rekonwalescencji lub przynajmniej nie utrudnia powrotu do zdrowia. W praktyce wiele form codziennej aktywności jest dozwolonych, o ile nie stoją w sprzeczności z zaleceniami lekarza.

Dozwolone aktywności podczas zwolnienia lekarskiego

• Spacery - Krótka przechadzka na świeżym powietrzu nie tylko nie szkodzi, ale często wspiera proces zdrowienia. Dotyczy to szczególnie problemów psychicznych czy stanów obniżonego nastroju. Nawet przy złamanej ręce spacer po mieście jest dopuszczalny.
• Zakupy - Udanie się do sklepu spożywczego czy apteki nie stanowi naruszenia zwolnienia, chyba że lekarz nakazał ścisłe leżenie w łóżku. Zaspokojenie podstawowych potrzeb traktowane jest jako element normalnego funkcjonowania.
• Wyjście do kina lub restauracji - W sytuacji urazu ręki lub nogi odpoczynek w kinie czy kolacja w restauracji nie wpływają negatywnie na proces leczenia. Ograniczenie dotyczy jedynie chorób wymagających izolacji lub pełnego odpoczynku.
• Wizyta u fryzjera - W większości przypadków nie przeszkadza w leczeniu, jednak może wywołać niepożądane wrażenie w środowisku zawodowym, zwłaszcza gdy spotka się tam przełożonego lub współpracowników.
• Aktywność sportowa - Delikatne formy ruchu, takie jak joga, pilates czy ćwiczenia rozciągające, mogą być pomocne w terapii bólu pleców lub problemów psychicznych. Decyzja o uprawianiu sportu powinna zostać wcześniej skonsultowana z lekarzem.
• Podróżowanie - Wyjazdy w czasie chorobowego nie są zakazane, o ile nie kolidują z procesem leczenia. Zmiana otoczenia bywa korzystna przy schorzeniach związanych ze stresem czy wypaleniem zawodowym. W przypadku urazów fizycznych czy ciężkich infekcji konieczne jest przestrzeganie ścisłych zaleceń lekarza.

Zwolnienie lekarskie w Niemczech nie oznacza całkowitego odcięcia się od życia codziennego. Dopuszczalne są czynności, które nie utrudniają rekonwalescencji i nie stoją w sprzeczności z zaleceniami lekarza. Ostatecznie to lekarz prowadzący decyduje, jakie aktywności są wskazane, a jakie mogą opóźniać powrót do zdrowia.

Wstrzymanie wypłaty wynagrodzenia na chorobowym - pytania i odpowiedzi 

• Pytanie: Kiedy pracodawca w Niemczech może wstrzymać wypłatę wynagrodzenia na chorobowym?
• Odpowiedź: Wypłata wynagrodzenia może zostać wstrzymana, jeśli pojawią się uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej niezdolności do pracy. Najczęściej dotyczy to zwolnień lekarskich wystawianych tuż przed końcem umowy, w okresie wypowiedzenia lub wtedy, gdy pracownik natychmiast podejmuje nowe zatrudnienie.
• Pytanie: Czy pracodawca może zakwestionować zwolnienie lekarskie?
• Odpowiedź: Jeśli istnieją przesłanki wskazujące na nadużycie, pracodawca ma prawo zgłosić sprawę do kasy chorych w celu przeprowadzenia weryfikacji. Ostateczna decyzja opiera się na opinii lekarzy współpracujących z ubezpieczycielem zdrowotnym.
• Pytanie: Jakie zachowania pracownika mogą prowadzić do utraty prawa do wynagrodzenia chorobowego?
• Odpowiedź: Wypłata może zostać wstrzymana, jeżeli niezdolność do pracy powstała na skutek rażącego zaniedbania lub celowego działania. Przykładem są: wypadki spowodowane łamaniem przepisów drogowych, urazy doznane podczas bójek czy kontuzje wynikające z lekceważenia zasad bezpieczeństwa.
• Pytanie: Czy pracodawca otrzymuje informacje o szczegółach medycznych pracownika?
• Odpowiedź: Nie. Pracodawca może zostać poinformowany jedynie o tym, czy zwolnienie lekarskie zostało potwierdzone, bez ujawniania diagnozy czy szczegółów dotyczących leczenia.
• Pytanie: Czy pracodawca może przyjść osobiście skontrolować stan zdrowia pracownika? 
• Odpowiedź: Prawo w Niemczech pozwala na wcześniejsze umówienie wizyty ze strony pracodawcy w celu sprawdzenia stanu zdrowia pracownika, ale pracownik nie jest zobligowany do tego, aby wyrażać zgodę na takie spotkanie. 
• Pytanie: Czy pracownik musi tłumaczyć się pracodawcy ze swojego stanu zdrowia? 
• Odpowiedź: Nie, pracownik nie musi przekazywać pracodawcy informacji o własnym stanie zdrowia. 
• Pytanie: Czy wykonywanie pewnych aktywności na zwolnieniu chorobowym może spowodować wstrzymanie wypłaty wynagrodzenia?
• Odpowiedź: Jeżeli podejmowane czynności są sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego i mogą opóźniać proces leczenia, pracodawca ma prawo zakwestionować niezdolność do pracy. Przykładowo spokojny spacer czy zakupy spożywcze zazwyczaj są dozwolone, natomiast udział w imprezie sportowej, ciężka praca fizyczna czy aktywności wyraźnie podważające diagnozę lekarską mogą zostać uznane za nadużycie. 

Wstrzymanie wypłaty wynagrodzenia podczas chorobowego w Niemczech - podsumowanie 

Przepisy prawa w Niemczech zapewniają kontynuację wypłaty wynagrodzenia dla osoby przebywającej na zwolnieniu lekarskim przez pierwszy okres sześciu tygodni. To oznacza, że pracodawca samodzielnie nie może podjąć decyzji o jej wstrzymaniu. 

Aby doszło do takiej sytuacji, muszą pojawić się uzasadnione okoliczności, które kwestionują stan zdrowia pracownika - np. wystąpienie problemów zdrowotnych z winy samego pracownika lub celowe działania mające na celu uzyskanie zwolnienia lekarskiego. 

Źródło zdjęcia: Pixel - Shot - stock.adobe.com