Zaleganie z czynszem w Niemczech. Kiedy jest przepustką do eksmisji?
Eksmisja może grozić wielu osobom, ale żeby do niej doszło musi zaistnieć konkretna sytuacja. Do tego dochodzi prawo, bo to dokładnie mówi, kiedy właściciel może wyrzucić kogoś z mieszkania.Prawo do eksmisji oraz zasady rozwiązywania umów najmu w Niemczech wynikają z niemieckiego kodeksu cywilnego (Bürgerliches Gesetzbuch – BGB), natomiast cała procedura sądowa i wykonawcza odbywa się na podstawie niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego (Zivilprozessordnung – ZPO).
Różnią się terminy wypowiedzenia, formalności oraz czynności, które musi wykonać sam najemca, żeby się obronić. Właściciel nie może ot tak kogoś wyrzucić. Jest to dosyć skomplikowana procedura prawna. Staramy się ją w prosty sposób wyjaśnić.
Kiedy zaleganie z czynszem prowadzi do eksmisji w Niemczech?
Samo zaleganie z czynszem nie prowadzi automatycznie do eksmisji w Niemczech. Zgodnie z niemieckim prawem (Bürgerliches Gesetzbuch – BGB) eksmisja jest dopiero ostatnim etapem całego dosyć skomplikowanego procesu.
Proces ten składa się z czterech kluczowych etapów:
- Wypowiedzenie umowy najmu: Wynajmujący musi najpierw skutecznie wypowiedzieć umowę na piśmie, powołując się na ustawowe progi zadłużenia (np. zaległość przekraczającą 2-miesięczny czynsz na podstawie § 543 BGB).
- Pozew o eksmisję tzw. Räumungsklage: Jeśli najemca nie opuści lokalu dobrowolnie, właściciel wnosi sprawę do sądu. Od momentu doręczenia pozwu najemca ma 2 miesiące na spłatę długu co może anulować natychmiastowe wypowiedzenie.
- Wyrok sądowy tzw. Räumungstitel: W przypadku braku spłaty lub braku obrony w sądzie, sąd wydaje oficjalny nakaz opuszczenia lokalu.
- Egzekucja komornicza: Właściciel przekazuje wyrok komornikowi, który wyznacza zazwyczaj 3-tygodniowy termin na wyprowadzkę. Dopiero po jego bezskutecznym upływie dochodzi do przymusowej eksmisji.
W jaki sposób najemca może obronić się przed eksmisją?
Osoba, której grozi eksmisja w Niemczech, może bronić się na kilka sposobów. Pierwszym z nich jest tak zwana spłata ratunkowa (Schonfristzahlung) na podstawie § 569 Abs. 3 Nr. 2 niemieckiego kodeksu cywilnego.
Polega ona na tym, że jeśli w ciągu dwóch miesięcy od dnia doręczenia pozwu o eksmisję ureguluje się cały zaległy dług, wypowiedzenie natychmiastowe przestaje obowiązywać z mocy prawa.
Pieniądze nie muszą pochodzić z własnej kieszeni, bo dług w ramach pomocy może spłacić także Jobcenter lub Sozialamt. Trzeba jednak pamiętać, że z tej opcji można skorzystać tylko raz na 2 lata.
⚠️ Bardzo poważna pułapka: Właściciele mieszkań, chcąc za wszelką cenę pozbyć się najemcy, stosują pewien trik. Wysyłają w jednym piśmie dwa wypowiedzenia jednocześnie: natychmiastowe oraz standardowe z zachowaniem terminu. Jeśli spłacisz dług, wypowiedzenie natychmiastowe faktycznie przestaje istnieć i nie da się na jego podstawie przeprowadzić szybkiej eksmisji.
Problem w tym, że według obecnego orzecznictwa wypowiedzenie standardowe nadal pozostaje w mocy i po upływie okresu wypowiedzenia i tak trzeba się z mieszkania wyprowadzić.
Obrona: Złożenie formalnego sprzeciwu
Kolejnym sposobem obrony jest formalny sprzeciw na podstawie § 574 BGB niemieckiego kodeksu cywilnego. Można go złożyć na piśmie najpóźniej na 2 miesiące przed upływem okresu wypowiedzenia.
Trzeba się w nim powołać na tak zwaną klauzulę społeczno-socjalną. Sprzeciw zazwyczaj ma solidne uzasadnienie, gdy wypowiedzenie umowy powoduje spore utrudnienia w codziennym życiu – chodzi tu na przykład o zaawansowaną ciążę, ciężką chorobę, podeszły wiek czy całkowity brak alternatywnego lokum na rynku.
Warto sprawdzić wysokość zadłużenia
Kolejną tarczą ochronną może być weryfikacja wysokości zadłużenia na podstawie § 536 BGB. W tym przypadku trzeba jednak wykazać przed sądem, że najemcy przysługuje prawo do obniżenia czynszu z powodu wad lokalu – na przykład z braku ogrzewania czy z powodu pleśni na ścianie. Jeśli sąd uzna to potrącenie za legalne, rzeczywisty dług może spaść poniżej kwoty, która daje właścicielowi prawo do rozwiązania umowy.
Wstrzymanie egzekucji komorniczej
Gdy sprawa jest już na etapie egzekucji komorniczej, można wnioskować o jej wstrzymanie na podstawie § 765a ZPO (niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego). Sąd patrzy jednak przychylnie na tego typu wnioski wyłącznie w sytuacjach skrajnych, w których eksmisja stwarzałaby bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia lokatora.
Eksmisja z powodu zaległości w czynszu. Zniknie luka w prawie
Obecna luka prawna, która pozwala właścicielom w Niemczech na usuwanie najemców mimo spłaty całego zadłużenia, ma wkrótce zniknąć. Projekt nowelizacji przepisów prawa najmu zakłada całkowite wyeliminowanie mechanizmu podwójnego wypowiedzenia.
Po wejściu w życie nowych przepisów, uregulowanie całego długu związanego z czynszem w ciągu dwóch miesięcy od doręczenia pozwu o eksmisję będzie automatycznie anulować oba rodzaje wypowiedzeń jednorazowo – zarówno wypowiedzenie natychmiastowe (fristlose Kündigung), jak i wypowiedzenie standardowe z zachowaniem terminu (ordentliche Kündigung).
Dla najemców oznacza to dużą zmianę, bo terminowa spłata zaległości da 100% gwarancji zachowania dachu nad głową.
Adnotacja: Powyższy artykuł nie jest poradą prawną. W przypadku problemów z wynajmującym lub w razie wątpliwości, zalecamy skontaktować się z adwokatem specjalizującym się w niemieckim prawie mieszkaniowym.
Jeśli ten tekst okazał się dla Ciebie przydatny, bądź z podobnymi na bieżąco. Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google.
Zdjęcie: DC Studio – stock.adobe.com


