Ponad milion osób nigdy nie było w pracy. Wciąż pobierają Bürgergeld

Latem 2025 roku zasiłek obywatelski otrzymywało 5,34 miliona osób. To o 235 tysięcy mniej niż w lipcu 2024 roku. W ciągu miesiąca liczba świadczeniobiorców zmniejszyła się dodatkowo o 15 tysięcy. Choć statystyki mogą brzmieć pozytywnie, inaczej wygląda sytuacja gdy przyjrzymy się danym opublikowanym przez Federalną Agencję Pracy (BA), dotyczącym aktywności zawodowej świadczeniobiorców. 

Prawie 1,2 miliona osób pobierających Bürgergeld nigdy nie pracowało 

Raport BA, obejmujący rok 2023, wskazuje, że spośród 3,93 mln osób pobierających świadczenia, niemal trzy miliony nie miały własnych dochodów. Analiza historii zatrudnienia pokazała, że około 1,18 mln osób nigdy nie pracowało. W tej grupie znajdują się także osoby, które pozostają poza rynkiem pracy od stycznia 1997 roku, czyli od ponad 28 lat.

Szacuje się, że około 36 tys. osób od 2005 roku nie podejmowało zatrudnienia i od blisko trzech dekad żyje wyłącznie na socjalu. 

Eksperci podkreślają, że przyczyny wieloletniego bezrobocia nie zawsze wynikają z braku chęci do pracy. Często decydują o tym poważne ograniczenia zdrowotne lub psychiczne. Status osoby „zdolnej do zatrudnienia” przyznawany jest bowiem już wtedy, gdy istnieje możliwość pracy przez trzy godziny dziennie.

Kto nigdy nie pracował? Młodzież i uchodźcy dominują w statystykach

Znaczna część osób, które nigdy nie podjęły zatrudnienia, to młodzi ludzie oraz osoby, które dopiero niedawno przybyły do Niemiec.

Według danych BA:

• 418 tys. to osoby w wieku 15- 25 lat, często uczące się lub studiujące, żyjące w gospodarstwach domowych objętych świadczeniami.
• 630 tys. to uchodźcy, którzy nie mieli jeszcze możliwości wejścia na niemiecki rynek pracy.

Zatrudnienie zdobyte w krajach pochodzenia nie jest uwzględniane w statystykach, ponieważ brakuje odpowiednich danych.

Krótkotrwałe i długotrwałe bezrobocie - dwa różne oblicza problemu

Analiza BA pokazuje również, że wśród beneficjentów zasiłku obywatelskiego dostępne dane wskazują na dwa dominujące zjawiska:

• 368 tys. osób pozostaje bez pracy krócej niż rok,
• 363 tys. osób nie pracuje od ponad dekady.

Dla drugiej grupy powrót na rynek pracy jest szczególnie trudny. Na przeszkodzie stoją przewlekłe problemy zdrowotne, brak kwalifikacji oraz niska skuteczność programów wsparcia dla długotrwale bezrobotnych.

Obcokrajowcy najczęściej korzystający z Bürgergeld - Ukraina i Syria na czele

Ponad 2,5 miliona cudzoziemców otrzymuje obecnie zasiłek Bürgergeld. To niemal połowa wszystkich beneficjentów. Największą grupę stanowią Ukraińcy - ponad 705 tysięcy osób. Drugie miejsce zajmują Syryjczycy (512 tys.), a trzecie Afgańczycy (200 tys.).

Pełne zestawienie danych BA przedstawia się następująco:

• Ukraina: 705 932
• Syria: 512 161
• Afganistan: 200 578
• Turcja: 192 070
• Bałkany Zachodnie: 111 529
• Bułgaria: 108 267
• Irak: 100 564
• Rumunia: 77 564
• Polska: 50 214
• Serbia: 46 868
• Włochy: 42 680

Zmiany w zasiłku Bürgergeld 

W Niemczech przygotowywana jest reforma systemu świadczeń socjalnych, w ramach której Bürgergeld ma zostać zastąpiony nowym modelem Grundsicherung für Arbeitsuchende. 

Plan zakłada nie tylko zmianę nazwy, ale również przebudowę zasad przyznawania pomocy. Rząd zapowiada, że wsparcie finansowe będzie silniej powiązane z gotowością do podjęcia pracy, co ma ograniczyć nadużycia i skuteczniej aktywizować osoby pozostające bez zatrudnienia. 

Surowsze regulacje obejmą także cudzoziemców - dostęp do świadczeń zostanie uzależniony od wcześniejszej aktywności zawodowej w Niemczech lub od dłuższego pobytu w kraju.

Federalna Agencja Pracy poinformowała także, że w ramach dokonywanych zmian, wszystkie formularze i materiały informacyjne związane z zasiłkiem obywatelski będą od 2026 roku dostępne wyłącznie w języku niemieckim. 

Uproszczenie procedur urzędowych ma zwiększyć przejrzystość systemu, ale jednocześnie stworzy dodatkową barierę dla wielu osób z zagranicy. Dokumenty zostaną jednak przygotowane w prostym języku, aby były zrozumiałe także dla osób posługujących się niemieckim na podstawowym poziomie.

Wykorzystane źródła: 

- merkur.de: Irritierende Bürgergeld-Bilanz: 1,2 Millionen Empfänger haben noch nie gearbeitet

Źródło zdjęcia: studio v-zwoelf - stock.adobe.com