Praca i socjal w Niemczech. Te zmiany weszły w życie od nowego roku - przegląd

Niektóre nowe przepisy wprost dotyczą kwestii zatrudnienia czy otrzymywania świadczeń socjalnych, a niektóre opierają się na mniej istotnych z punktu widzenia ludzi przepisach. Warto jednak spojrzeć na listę najważniejszych zmian, jakie wejdą w życie w 2022 roku.

Rynek pracy, ubezpieczenie na wypadek bezrobocia i wsparcie dla bezrobotnych

Najważniejsze zmiany dotyczą zasiłku krótkoterminowego dla bezrobotnych. W związku z pandemią do 31 marca 2022 roku przedłużone zostały tymczasowe przepisy dotyczące świadczeń z tytułu pracy krótkoterminowej. Najważniejsze zasady to:

• możliwość skorzystania z maksymalnego okresu otrzymywania zasiłku krótkoterminowego w czasie do 24 miesięcy wynosi trzy kolejne miesiące,
• rozszerzone zostały specjalne przepisy o łatwiejszym uzyskaniu świadczenia w odniesieniu do konkretnego czasu pracy,
• pracodawcy mogą liczyć na zwrot składek na ubezpieczenie społeczne, które muszą ponosić w wysokości 50% w formie ryczałtu,
• pracownicy tymczasowi również mogą liczyć na świadczenie z tytułu pracy krótkoterminowej,
• nadplanowe zarobki z pracy dodatkowej nie będą zaliczane do dodatku za pracę krótkoterminową,
• przedłużone zostało prawo do podwyższonych stawek świadczenia z tytułu pracy w skróconym wymiarze godzin (od 4 miesiąca: 70% różnicy wynagrodzenia netto lub 77% w przypadku dziecka w gospodarstwie domowym; od 7 miesiąca: 80% lub 87%). Dotyczy to tylko tych pracowników, którzy po raz pierwszy od kwietnia 2021 roku wykonywali pracę w skróconym wymiarze.

1 stycznia w życie weszło nowe rozporządzenie w sprawie elektronicznej rejestracji bezrobocia. Poza osobistą wizytą we właściwej agencji pracy wszyscy zainteresowani mogą się również zarejestrować przez Internet. Proces ten opiera się na elektronicznym dowodzie tożsamości, zgodnie z ustawą o dowodach osobistych, czyli korzystaniu z tzw. funkcji identyfikacji online.

Do końca 2023 roku przedłużone zostało również tzw. rozporządzenie dotyczące Bałkanów Zachodnich. Dzięki temu do Niemiec bez względu na formalne kwalifikacje do pracy zarobkowej mogą wjeżdżać obywatele Albanii, Bośni i Hercegowiny, Kosowa, Czarnogóry, Macedonii Północnej i Serbii. Wprowadzony został limit takich osób wynoszący 25 tysięcy w skali roku.

Od 1 stycznia obowiązują również nowe wysokości stawek wsparcia w zakresie potrzeb w podstawowym zabezpieczeniu osób poszukujących pracy zgodnie z II Księgą Kodeksu Socjalnego (SGB II). Zasady te zakładają, że wsparcie będzie wynosić:

• 449 euro - dla samotnych rodziców uprawnionych do świadczenia,
• 404 euro - dla każdego z dwójki partnerów, którzy ukończyli 18 lat,
• 376 euro - dla młodzieży w wieku od 15 do 18 lat,
• 360 euro - dla innych zdolnych do zatrudnienia osób, pod warunkiem, że są pełnoletni,
• 311 euro - dla dzieci od 7 do 14 lat,
• 285 euro - dla dzieci do lat 6.

Na pierwszą połowę roku szkolnego 2022 roku przewidziano podwyżkę na zapewnienie osobistych przyborów szkolnych w wysokości 104 euro, a na drugą połowę - 52 euro. Dodatkowo rozszerzono uproszczony dostęp do podstawowych form wsparcia dla osób poszukujących pracy.

Dzięki ustawie o wzmocnieniu partycypacji od 2022 roku urzędy pracy mają być bardziej niż dotychczas zaangażowane w proces rehabilitacji, a opieka nad osobami poddawanymi rehabilitacji ma ulec poprawie. Dzięki temu w przyszłości beneficjenci będą mieli dostęp do większej ilości usług społecznych, co ma im umożliwić trwałą integrację, a także dostęp do partycypacji społecznej. Obejmuje to usługi komunalne, takie jak poradnictwo w zakresie zadłużenia i uzależnień. Celem tego jest zniesienie istniejącego nierównego traktowania.

Jeśli chodzi o prywatne agencje zatrudnienia, od 1 stycznia 2022 roku w życie weszły następujące zmiany:

• w przypadku stażu transgranicznego prywatne agencje zatrudnienia muszą poinformować oddelegowanych pracowników o warunkach i stosunku pracy, a także usługach doradczych partnerów społecznych,
• agencje nie mogą już żądać ani przyjmować od osób poszukujących pracy prowizji agencyjnej za zorganizowanie "drobnej" pracy,
• wynagrodzenie za zatrudnienie objęte obowiązkowym ubezpieczeniem przez agencję pracy tymczasowej na podstawie bonu aktywacyjnego i pośredniczącego zgodnie z § 45 ust. 6 III księgi kodeksu socjalnego (SGB III) zostało zwiększone o 500 euro. Pracownicy nie są więc obciążeni dodatkowymi opłatami, a odpowiedzialne za nie są agencja zatrudnienia lub urząd pracy.

Prawo i bezpieczeństwo pracy, płaca minimalna

Od 1 stycznia w Niemczech obowiązuje ustawowa płaca minimalna brutto na poziomie 9,82 euro za godzinę. W trzecim rozporządzeniu w sprawie dostosowania stawki godzinowej z dnia 9 listopada 2020 roku znalazła się także informacja, że do kolejnej podwyżki dojdzie na początku lipca.

12 grudnia 2021 roku wygasły specjalne przepisy dotyczące pandemii, które obowiązywały od 30 czerwca 2021 roku. Dotyczyły one wirtualnych posiedzeń w firmach i spotkań starszych pracowników, a także organizowania posiedzeń rady arbitrażowej, komisji pracy domowej i organów zgodnie z ustawą o europejskich radach zakładowych. Przepisy zostały ograniczone do 19 marca 2022 roku z możliwością jednorazowego przedłużenia uchwałą niemieckiego Bundestagu.

Ubezpieczenie społeczne, emerytalne i kodeks socjalny

Od 1 stycznia składka na ustawowe ubezpieczenie emerytalne w dalszym ciągu wynosi 18,6% w powszechnym ubezpieczeniu emerytalnym i 24,7% w ubezpieczeniu emerytalnym górników.

Od 2012 roku w Niemczech sukcesywnie podnoszony był wiek emerytalny. W trakcie tego okresu w odniesieniu do ubezpieczenia emerytalnego granice wieku zwiększają się o kolejny miesiąc. Ubezpieczeni, którzy urodzili się w 1956 lub 1957 roku i nie mają do nich zastosowania przepisy o ochronie poufności, osiągną standardowy wiek emerytalny w wieku 65 lat i 10 miesięcy lub w wieku 65 lat i 11 miesięcy. W przypadku kolejnych zmian urodzeniowych standardowy wiek emerytalny początkowo wzrasta o kolejny miesiąc; później jest zwiększany co 2 miesiące w roku. Tylko dla osób urodzonych w 1964 roku i młodszych standardowy wiek emerytalny będzie wynosił 67 lat.

Młode osoby, które nie były zdolne do pracy miały dotychczas mniejsze możliwości zgromadzenia wystarczających uprawnień emerytalnych. Aby zapewnić takim ludziom odpowiednie zabezpieczenie, renciści będą traktowani tak, jakby po wystąpieniu niepełnosprawności kontynuowali pracę jak do tej pory.

W 2019 roku ustawa o poprawie wyników i stabilizacji w ustawowym ubezpieczeniu emerytalnym wydłużyła jednorazowo okres naliczania do 65 lat i 8 miesięcy. W przypadku osób przechodzących na emeryturę od 2020 roku będzie ona stopniowo przedłużana do 67 lat do 2031 roku, w oparciu o podwyższenie standardowego wieku emerytalnego. Jeżeli renta z tytułu niezdolności do pracy rozpoczyna się w 2022 roku, okres stażu pracy kończy się na 65 lat i 11 miesiącach.

Ponadto w życie weszło rozporządzenie w sprawie zmiennych arytmetycznych zabezpieczenia społecznego 2022, dzięki którym odpowiednie zmienne arytmetyczne zostały skorygowane zgodnie z rozwojem dochodów w minionym roku. Postępowanie ordynacyjne i ustalanie wartości odbywa się w trybie powtarzanym corocznie na podstawie przepisów prawa.

Minimalna składka na dobrowolne ubezpieczenie w ustawowym ubezpieczeniu emerytalnym od 1 stycznia 2022 roku wynosi 83,70 euro miesięcznie. Zmiany dotknęły również artystów, którzy mocno ucierpieli w trakcie pandemii. Dzięki dodatkowym funduszom federalnym stawka podatku od składek na ubezpieczenie społeczne artystów pozostanie stabilna na poziomie 4,2% od 1 stycznia 2022 roku. Ponadto roczny limit dochodu minimalnego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym artystów (3900 euro) dla osób ubezpieczonych pozostaje zawieszony na rok 2022.

Osoby niepełnosprawne, pomoc społeczna, osoby ubiegające się o azyl

W 2022 roku niemieckie gminy nie będą już wyznaczane przez prawo federalne, jako lokalne podmioty świadczące pomoc społeczną przy przyznawaniu świadczeń na edukację i udział w pomocy na utrzymanie. W tym celu do sekcji trzeciej rozdziału trzeciego SGB XII, który zawiera przepisy dotyczące kształcenia i uczestnictwa, dodano jako przepis dodatkowy § 34c SGB XII. Ustalenie, kto jest lokalnym lub ponadlokalnym świadczeniodawcą pomocy społecznej, należy do wyłącznej odpowiedzialności krajów związkowych.

Zgodnie ze zmianą standardowych wymagań zgodnie z XII księgą Kodeksu Socjalnego (SGB XII), od 1 stycznia 2022 roku skorygowano również standardowe stawki zgodnie z ustawą o świadczeniach dla osób ubiegających się o azyl.

Wielu pracodawców unika zatrudniania osób niepełnosprawnych, ponieważ obawiają się dodatkowej pracy związanej z ubieganiem się o różne świadczenia specyficzne dla niepełnosprawności. Od 1 stycznia na terenie całego kraju powstaną niezależne i międzyinstytucjonalne pojedyncze punkty kontaktowe dla pracodawców, które będą informować pracodawców o szkoleniu i zatrudnianiu osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, udzielać im porad i wspierać w składaniu wniosków.

Od 1 stycznia poszerzony został zakres podmiotowy budżetu na szkolenia. Dzięki temu osoby, które już pracują w obszarze pracy, mogą również doliczyć budżet na szkolenia. Można wtedy rozpocząć regularne szkolenie firmowe lub specjalistyczne szkolenie praktyczne. Jest to ważny element na drodze do integracyjnego rynku pracy.

Źródło: bmas.de / Zdjęcie: depositphotos.com, autor: AllaSerebrina