Prawo do świadczeń rodzinnych w postaci "Kindergeld"

Prawo do pobierania tego świadczenia istnieje jednak tylko wtedy, gdy spełnione są wszelkie wymogi ustawodawcy niemieckiego i europejskiego. Jak w każdej innej procedurze biurokratycznej tak i w tym wypadku rozpoczyna się ona od złożenia wniosku w odpowiedniej instytucji. Wypełnienie wniosku dla wielu osób miejscowych i przybyłych stanowi dużą trudność. W ostatnim okresie czasu powstało wiele firm, specjalizujących się w komercyjnym wypisywaniu ankiet na zasiłek rodzinny. Usługa taka kosztuje przeciętnie ok. 50 EUR. Zanim ktoś zdecyduje się na pośrednictwo takiej firmy, powinien zasięgnąć informacji, czy spełnia on wymogi uzyskania zasiłku.

Prawo do pobierania w/w świadczeń, niemiecki ustawodawca uregulował między innymi w § 62 niemieckiej ustawy o podatku dochodowym tzw. „Einkommenssteuergesetz”. Według tej ustawy Kindergeld przysługuje osobom:
- mieszkającym w Niemczech
- odprowadzającym podatki od dochodu na rzecz niemieckiego fiskusa
poza tym wnioskodawca musi dołączyć następujące dokumenty:
• zaświadczenie o legalnym zatrudnieniu i regularnym opłacaniu składek (tzw. ubezpieczenia od bezrobocia)
• akt urodzenia dziecka
• dokument potwierdzający dalsze kształcenie w przypadku dzieci powyżej 18-tego roku życia. Tylko na tej podstawie rodzinom z pełnoletnim dzieckiem przysługuje zasiłek. Informacje zawarte w załączniku obejmują rodzaj szkoły, planowany okres zakończenia edukacji oraz aktualne wykształcenie.
Jeżeli dzieci wnioskodawcy nie mieszkają w Niemczech, do wniosku trzeba dołączyć formularze E401 i E411, które muszą być poświadczone przez odpowiednią instytucję udzielającą świadczeń rodzinnych w kraju, w którym dziecko mieszka na stałe. Gdy osoba ubiegająca się o zasiłek otrzymuje świadczenia rodzinne w Polsce, niemiecki zasiłek zostanie pomniejszony o wysokość polskiego świadczenia.

Ustawa niemiecka stosowana jest dla obywateli polski w równej mierze jak i wszystkich innych obywateli krajów UE - zezwala na to prawo unijne. Regulujące to rozporządzenie (Verordnung) nr 1408/71 jest nie tylko bardzo trudna do znalezienia, ale również niezrozumiała treścią. Rozporządzenie unijne nie zawiera żadnych nowelizacji w stosunku do zatrudnionych na terenie Niemiec obywateli państw UE. Natomiast odmiennie jest uregulowana sytuacja osób, które wykonują indywidualną działalność gospodarczą.

W tym wypadku nie wystarczające jest stałe miejsce zamieszkania na terenie Niemiec oraz odprowadzanie podatków w tym kraju, ponieważ według wspomnianego rozporządzenia unijnego konieczne jest, aby wnioskodawca odprowadzał składki na ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Wymóg potwierdzają również decyzje administracyjne, które powołują się na brak odprowadzanych w/w składek. Identyczne stanowisko występuje w orzecznictwie sądów niemieckich z lat 90-tych z tą różnicą, że w latach tych kwestia ta dotyczyła obywateli Hiszpanii podejmujących działalność gospodarczą na terenie Niemiec. Problem ten znalazł swoje uregulowanie również w wydanym orzeczeniu Europejskiego Trybunału z roku 1996 (EuGH, wyrok z dn. 23.5.1996, Rs. C-4/94 i C-5/94).

Zasiłek wynosi 154 euro miesięcznie na pierwsze, drugie i trzecie dziecko, 179 euro miesięcznie na czwarte i kolejne dzieci. Zasiłek jest wypłacany od momentu zaistnienia wszelkich przesłanek wnioskodawcy na terenie Niemiec do dnia wydania decyzji, a następnie co miesiąc bezterminowo, aż do momentu ustania prawa do świadczenia.

Wnioskodawcom prowadzącym własną działalność gospodarczą, nieodprowadzającym składek na terenie Niemiec, zaleca się złożenie wniosku we własnym zakresie, bez szukania pomocy specjalizujących się w tym zakresie firm. Jeśli zdecydujecie się Państwo na powierzenie komuś tej sprawy powinni oni wykazać się w pierwszej kolejności znajomością omawianego wyżej rozporządzenia unijnego i wskazać, jakie istnieją widoki na uzyskanie pozytywnej decyzji odnośnie zasiłku na dzieci.

mec. Bronisław J. Bade
mgr. prawa Annette Andrejewski