Teilzeit bije kolejne rekordy. Jeszcze więcej osób pracuje coraz krócej

Skrócony czas pracy w Niemczech - fakty 

• Najnowszy odczyt danych z Instytut Badań nad Zatrudnieniem ujawnił rekordowo wysoki wskaźnik osób pracujących w niepełnym wymiarze czasu pracy. 
• Szczególnie jedna płeć często wykonuje pracę w skróconym czasie pracy. 
• Pomimo wykonywania Teilzeit, dane pokazują że wydłużył się tygodniowo czas poświęcany na realizację obowiązków w porównaniu do pełnego etatu. 
• Rosnące zainteresowanie pracą w skróconym czasie pracy widać szczególnie w kilku branżach. 

Rekordowa liczba osób pracująca w skróconym czasie pracy w Niemczech 

Początek 2025 roku przyniósł historyczny wzrost liczby osób pracujących w skróconym wymiarze czasu pracy (Teilzeit) na niemieckim rynku pracy. Z analizy opublikowanej przez Instytut Badań nad Zatrudnieniem (IAB) w Norymberdze wynika, że z takiej formy zatrudnienia skorzystało łącznie 39,8 procent osób w Niemczech. To najwyższy odnotowany wynik od początku prowadzenia statystyk.

Znaczny wzrost osób pracujących w niepełnym czasie pracy 

W porównaniu z analogicznym okresem do poprzedniego roku, liczba osób pracujących na tak zwany “Teilzeit” wzrosła aż o 190 tysięcy, , co przełożyło się na łączną liczbę 16,75 miliona pracowników wykonujących swoje obowiązki w skróconym czasie pracy. Tymczasem liczba pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze zmniejszyła się o 0,6 procent i wyniosła 25,35 miliona. 

Dłuższy czas pracy na Teilzeit 

Średni, tygodniowy czas pracy osób pracujących w niepełnym wymiarze wyniósł 18,54 godziny i wartość ta również przekroczyła historyczną barierę. Dla porównania, tygodniowa liczba godzin pracy osób zatrudnionych w Niemczech na pełen etat spadła do 38,14.

Co jest powodem krótszego czasu pracy w Niemczech? 

Analiza danych z 2023 roku wykazała, że przeciętna liczba godzin przepracowanych rocznie przez osobę zatrudnioną w Niemczech wyniosła 1036. Dla porównania, w Polsce średni czas pracy osiągnął poziom 1304 godzin. Różnica w czasie pracy wynika głównie z dużej liczby osób pracujących w niepełnym wymiarze czasu pracy. 

Kto głównie pracuje w skróconym czasie w pracy w Niemczech? 

Struktura zatrudnienia w Niemczech pokazuje wyraźną dominację kobiet w grupie osób pracujących w skróconym wymiarze godzin. Zjawisko to szczególnie dominuje w zachodnich regionach kraju, gdzie opieka nad dziećmi często realizowana jest w ramach obowiązków domowych i trwa znacznie dłużej niż w innych częściach Niemiec.

Kobiety pracują dłużej, ale nie dostają za to pieniędzy 

Eksperci zajmujący się badaniem zachowań na niemieckim rynku pracy wskazują, że popularny obraz kobiet zatrudnionych na część etatu jako osób dysponujących dużą ilością wolnego czasu nie odzwierciedla rzeczywistości. Biorąc pod uwagę to, że wychowanie dziecka i zajmowanie się domem stanowi nieodpłatną formę codziennej pracy, kobiety często pracują więcej niż mężczyźni zatrudnieni w pełnym wymiarze - sumując godziny spędzone w pracy w niepełnym wymiarze pracy oraz te, przeznaczone na zajmowanie się domem i dzieckiem. 

Skrócony czas pracy w Niemczech - jakie branże dominują? 

Zgodnie z analizami rynku pracy w Niemczech, najwięcej osób pracujących w niepełnym wymiarze pracy występuje w branżach zdominowanych przez kobiety - w tych sektorach, obowiązuje specyficzna organizacja czasu pracy oraz wykonywana praca często ma charakter dorywczy. 

Branże z najwyższym udziałem zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin w Niemczech 

1. Sektor zdrowia i opieki społecznej
   W tej grupie zawodowej dominują kobiety. Wysoki odsetek pracowników korzysta z elastycznych form zatrudnienia, przy czym również mężczyźni częściej niż w innych sektorach wybierają model pracy w niepełnym wymiarze. Szczególnie w opiece nad osobami starszymi czy chorymi widoczne jest duże zapotrzebowanie na pracowników gotowych do pracy w elastycznych godzinach.
2. Edukacja i szkolnictwo
   Znaczna część zatrudnionych kobiet decyduje się na taką formę pracy ze względu na jej większą zgodność z obowiązkami rodzinnymi. Również wielu mężczyzn w tej dziedzinie korzysta z opcji redukcji godzin pracy.
3. Handel
   Sektor handlu wykazuje jedną z największych dysproporcji między płciami. Ponad połowa kobiet zatrudnionych w tej branży wykonuje obowiązki zawodowe w ograniczonym wymiarze godzin. Udział niepełnoetatowego zatrudnienia wśród mężczyzn jest w tej branży znacznie niższy.
4. Gastronomia i hotelarstwo
   Branża ta charakteryzuje się wysokim poziomem elastyczności zatrudnienia, ze względu na swój sezonowy charakter. Praca w niepełnym wymiarze stanowi standard, zwłaszcza w przypadku kobiet, ale także znaczna część mężczyzn nie otrzymuje umowy na pełen etat. 
5. Usługi osobiste (np. fryzjerstwo)
   Podobnie, jak w innych branżach, jest ona zdominowana przez kobiety, chociaż rośnie również odsetek mężczyzn, którzy również wykonują swoją pracę przez mniej godzin tygodniowo, niż osoby pracujące na pełen etat.
6. Administracja publiczna i sektor ubezpieczeń społecznych
   Kobiety stanowią większość personelu administracyjnego. Dużą popularnością cieszy się tu praca w systemie niepełnoetatowym - często jest to kompromis między życiem zawodowym a prywatnym.

Teilzeit: Dominacja sektora usług 

Sektory usługowe w Niemczech wyraźnie przodują pod względem udziału zatrudnienia osób w skróconym czasie pracy. W przeciwieństwie do przemysłu przetwórczego czy budownictwa, gdzie dominują mężczyźni i większe znaczenie mają wahania koniunkturalne, branże w których przeważają kobiety częściej oferują elastyczne modele pracy.

Czym dokładnie jest Teilzeit? 

Teilzeit to forma zatrudnienia, w której liczba przepracowanych godzin tygodniowo jest mniejsza niż na porównywalnym stanowisku przy umowie na pełen etat. Nie istnieje stała liczba godzin definiująca Teilzeit - czas pracy ustalany jest indywidualnie w umowie między pracownikiem a pracodawcą, ale ostatecznie tygodniowa liczba godzin nie może równać się lub przekraczać tej, występującej przy pełnym etacie. 

Zatrudnienie oparte o skrócony, tygodniowy czas pracy reguluje niemiecka ustawa o pracy w niepełnym wymiarze i na czas określony (TzBfG, §2). Do Teilzeit zalicza się również Minijob. 

Wykorzystane źródła: 

merkur.de: Hitzesommer in Deutschland? DWD-Experte legt sich in Wetter-Prognose fest

Raport Bundesagentur für Arbeit: Die Arbeitsmarktsituation von Frauen und Männern

Dgb.de: Wissenswertes über Teilzeitjobs, Brückenteilzeit und Co.

Zdjęcie główne: DC_Studio