Zasiłki: Od 1 lipca Grundsicherungsgeld zastąpi Bürgergeld

Liczne kontrowersje, jakie narastały wokół zasiłku Bürgergeld znalazły swój finał w ustawie, która diametralnie zmieni sytuację osób pobierających pieniądze z tego świadczenia. Niemiecki system socjalny odejdzie od dotychczasowego modelu wsparcia osób pozostających bez pracy w zamian motywując je do podjęcia pracy. Konsekwencje związane z nieprzestrzeganiem nowych zasad będą kończyć się na zmniejszeniu świadczenia, a najgorszym wypadku o pieniądzach będzie można zapomnieć.

Zasady dotyczące Grundsicherungsgeld 

Nowe świadczenie o nazwie Grundsicherungsgeld zastąpi dotychczas znany Bürgergeld i będzie mieć na celu zmotywowanie osób pozostających bez zatrudnienia, do znalezienia pracy w Niemczech. Zmianie ulegną także zasady. Najważniejsze z nich, to: 

• Jobcenter w pierwszej kolejności będzie weryfikował, czy osoba korzystająca z Grundsicherungsgeld będzie mogła iść do pracy. Jeśli nie, zostanie skierowana na szkolenie, kurs dokształcający lub kurs zawodowy. Działanie to szczególnie będzie dotyczyć osób, które nie mają więcej niż 30 lat. 
   
• Sprawdzana będzie zdolność do wykonywania pracy na pełny etat. Szczególnie pod lupą Jobcenter znajdą się osoby żyjące samotnie. 
   
• Dotychczas rodzice wychowujący dziecko mogą wrócić na rynek pracy nawet po 3 latach. Po zmianach będą musieli to zrobić od 14 miesiąca życia dziecka. 
   
• Osoby chore, które dotychczas nie poszukiwały zatrudnienia ze względu na stan zdrowotny, będą mogły skorzystać ze specjalnych programów umożliwiających powrót na niemiecki rynek pracy. 
   
• Instytucje tj. Jugendberufsagenturen otrzymają od rządu większe wsparcie na programy umożliwiające wejście na niemiecki rynek pracy młodym osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej. Uruchomione zostaną programy doradztwa i wsparcia zawodowego, pozwalające znaleźć pracę. 
   
• Każdy, kto zgłosi się po Grundsicherungsgeld będzie posiadać specjalny plan współpracy z urzędem pracy, obejmujący przedstawienie dostępnych ofert pracy oraz doradztwo i szkolenia. Celem tego działania jest stworzenie możliwości powrotu na rynek pracy. Jeśli osoba nie będzie współpracować z Jobcenter, możliwe jest poniesienie konsekwencji prawnych. 
   
• Osoba, która pobiera Grundsicherungsgeld i nie stosuje się do zasad związanych z aktywnym poszukiwaniem pracy lub nie pojawia się na szkoleniach czy kursach, musi liczyć się z obniżeniem świadczenia o 30%. 
   
• Ustalenie planu współpracy z Jobcenter wymaga od beneficjentów Grundsicherungsgeld stawiania się obowiązkowo na wizyty. Przy pierwszej nieobecności nie występują żadne konsekwencje. Jeśli sytuacja powtórzy się drugi raz, pieniądze z zasiłku są obniżone o 30% w jednym miesiącu. Przy trzeciej, niezrealizowanej wizycie, Jobcenter ma prawo wstrzymać wypłatę pieniędzy włącznie z anulowaniem pokrycia kosztów mieszkania. 
   
• Jeżeli osoba, mimo spełnienia warunków, otrzyma ofertę pracy i odmówi jej przyjęcia, świadczenie Grundsicherungsgeld zostanie odebrane na maksymalnie 2 miesiące. Kara ta będzie nakładana niemal od razu. 
   
• Nie będzie obowiązywał okres ochrony prywatnego majątku. Oznacza to, że posiadany majątek będzie od razu weryfikowany i będzie wpływał na decyzję o przyznaniu świadczenia. 
   
• Koszty mieszkania będą dokładnie sprawdzane. Państwo będzie mogło pokryć maksymalnie 1,5 krotność ogólnego czynszu, a w uzasadnionych przypadkach może nakazać obniżenie czynszu, co będzie wiązać się ze znalezieniem tańszego zakwaterowania. 
   
• Jobcenter będzie dysponować odpowiednimi narzędziami, umożliwiającymi wykrywanie nadużyć i oszustw związanych z pobieraniem Grundsicherungsgeld. 

Podsumowując, największy nacisk kładziony będzie na zmobilizowanie osób pobierających Grundsicherungsgeld do znalezienia pracy. Ci, którzy nie będą przestrzegać nowych zasad, muszą liczyć się z konsekwencjami, które będą szybciej egzekwowane i bardziej dotkliwe niż dotychczas. Osoby dotknięte wysokimi kosztami mieszkania lub posiadające majątek, nie będą już traktowane z przymrużeniem oka – budżet nie będzie pokrywał wysokich czynszów, a posiadany majątek może spowodować, że w ogóle zasiłek Grundsicherungsgeld nie zostanie przyznany. 

Czy wraz z nadejściem Grundsicherungsgeld zmieni się kwota świadczenia? 

W związku z tym, że Grundsicherungsgeld zastąpi zasiłek Bürgergeld, nie będzie żadnych zmian w wysokości wypłacanych pieniędzy. To oznacza, że osoby, które dotychczas otrzymują wsparcie z zasiłku obywatelskiego, nadal dostaną tyle samo. Aktualnie kwoty wyglądają następująco: 

• Osoba samotna / samotnie wychowująca dziecko: 563 €
   
• Para (na jedną osobę w związku / wspólnym gospodarstwie): 506 €
   
• Pełnoletni w placówkach (np. domy opieki, internaty): 451 €
   
• Młodzież 14 – 17 lat: 471 €
   
• Dzieci 6 – 13 lat: 390 €
   
• Dzieci 0 – 5 lat: 357 €

Co prawda w niemieckich mediach wielokrotnie podnoszono temat związany z koniecznością obniżenia Bürgergeld, co wpłynęłoby także na Grundsicherungsgeld, ale nie ma żadnych instrumentów prawnych do tego, aby wykonać taki ruch. Co więcej, niemiecki kodeks socjalny § 28a ust. 5 SGB XII jasno mówi o tym, że nawet gdy kalkulacja pokazuje, że powinno dojść do obniżenia świadczenia, nie można tego zrobić, ponieważ beneficjent ma prawo do minimum egzystencji, a to zapewnia mu kwota jaką otrzymuje dzisiaj z Bürgergeld. 

Ile osób w Niemczech może stracić prawo do Grundsicherungsgeld po 1 lipca 2026 roku? 

Głównym problemem osób, które na dzień dzisiejszy pobierają zasiłek Bürgergeld jest możliwość wykonywania pracy przez minimum 3 godziny dziennie. W związku ze zmianą, która dotyczy sprawdzenia przez Jobcenter czy osoba może pracować na pełen etat, Niemiecki Instytut ds. Zatrudnienia (IAB) przewiduje, że wraz z wejściem w życie Grundsicherungsgeld, prawo do tego zasiłku straci 390 tys. osób. 

Kiedy Grundsicherungsgeld wejdzie w życie? 

Jak czytamy na oficjalnej stronie biura prasowego rządu federalnego, ustawa dotycząca zastąpienia Bürgergeld zasiłkiem Grundsicherungsgeld czeka jeszcze na zatwierdzenie przez Radę Federalną. Stopniowo zmian należy się spodziewać od 1 lipca 2026 roku. 

Zdjęcie: hkama  – stock.adobe.com