Zmiany w Bürgergeld. Wiadomo, ile osób straci zasiłek

Zapowiadana reforma zasiłku obywatelskiego zakłada między innymi zwiększenie liczby godzin, umożliwiających wykonywanie pracy. Obecny limit trzech godzin ma zostać podniesiony. Efekt tej zmiany doprowadzi do tego, że setki tysiące osób straci prawo do wsparcia. 

Ile osób pobiera zasiłek Bürgergeld w Niemczech? 

Ostatnie dane z kwietnia 2024 roku wskazują, że w całych Niemczech 19,3% gospodarstw domowych pobierało zasiłek obywatelski (Bürgergeld). We wschodnich landach widoczna jest większa potrzeba korzystania z tego rodzaju pomocy socjalnej - 11%, podczas gdy w zachodnich liczba oscyluje w granicach 8,3%. 

Na wypłaty świadczeń w ramach Bürgergeld budżet Niemiec w 2024 roku przeznaczył około 46,7 miliarda euro. W 2023 roku były to 44 miliardy euro.

Bürgergeld: W których miastach jest najwięcej świadczeniobiorców? 

Według danych z grudnia 2023 roku, najwięcej osób pobierających zasiłek obywatelski mieszka w następujących miastach: 

1. Essen: 57,4% gospodarstw domowych
2. Mülheim an der Ruhr: 54,5%
3. Gelsenkirchen: 53,9%
4. Oberhausen: 53,4%
5. Bottrop: 51,5%
6. Berlin: 51,6%
7. Bremen: 50,6%
8. Düsseldorf: 47,8%
9. Magdeburg: 47,1%
10. Halle (Saale): 46,9%

Przeczytaj także: W kolejce po Bürgergeld. Obywatele tych krajów dostają go najczęściej

O jaką liczbę spadnie liczba świadczeniobiorców zasiłku obywatelskiego? 

Zmiany związane z zasiłkiem obywatelskim dotyczą zwiększenia limitu godzin, w których osoba mogłaby pracować. Aktualnie, jednym z kryteriów jego otrzymania jest zdolność do wykonywania pracy przez 3 godziny dziennie. Reforma Bürgergeld zakłada wydłużenie tego czasu, co w efekcie ma zachęcić osoby korzystające ze wsparcia socjalnego do większej aktywności na rynku pracy. 

Finalnie, według ekonomistów IAB, taka zmiana spowoduje, że na rynku pracy pojawi się dodatkowych 170 tys. rąk do pracy. Z drugiej strony, o ile zmiana wejdzie w życie, z dnia na dzień prawo do Bürgergeld straci 390 tys. osób. 

Zmiany w zasiłku Bürgergeld - Przegląd 

Dotychczasowy zasiłek Bürgergeld w przyszłości zostanie zastąpiony przez nowe świadczenie nazywane Grundsicherung für Arbeitsuchende, czyli podstawowe zabezpieczenie dla osób poszukujących zatrudnienia. Reforma z jednej strony ma uprościć jego przyznawanie, ale z drugiej nakłada także pewne ograniczenia, poprzez które przyznawanie pomocy będzie bardziej sprawiedliwe.

Kluczowe zmiany dotyczące Grundsicherung für Arbeitsuchende 

• Osoby, które w ramach nowego świadczenia nie będą wykazywać chęci zatrudnienia lub współpracować z urzędem pracy, mogą spodziewać się niższych wypłat lub zablokowania świadczenia. 
• Otrzymanie świadczenia będzie wiązać się z aktywnym poszukiwaniem pracy, potwierdzonym konkretnymi działaniami np. wysłanymi CV. 
• Osoba ubiegająca się o podstawowe zabezpieczenie dla osób poszukujących zatrudnienia, nie będzie podlegać tak zwanej “ochronie majątku”. To oznacza, że kontroli będzie podlegać cały, zgromadzony majątek, bez limitu kwotowego.
• Wprowadzona zostanie automatyczna wymiana danych między urzędami, bankami i innymi instytucjami na temat osoby ubiegającej się o wsparcie.
• Koniecznym warunkiem otrzymania wsparcia, będzie udział w kursach, szkoleniach lub programach edukacyjnych, pozwalających wrócić na rynek pracy. 

Wprowadzana reforma ma przyczynić się do większej aktywizacji zawodowej osób korzystających z Bürgergeld oraz zmniejszenie liczby nadużyć związanych z jego otrzymywaniem. 

Kwota nowego zasiłku. Ile wyniesie? 

Pieniądze otrzymywane z nowego zasiłku Grundsicherung für Arbeitsuchende, nie będą się różnić od tych, jakie do dnia dzisiejszego są wypłacane z Bürgergeld. Wynika to z faktu, że rząd federalny nie dysponuje narzędziami prawnymi umożliwiającymi obniżenie wysokości tego typu świadczenia. Dodatkowo wsparcie przyznawane z zasiłku obywatelskiego zapewnia minimum egzystencji.

Przewidywana wysokość zasiłku Grundsicherung für Arbeitsuchende

• 563 euro miesięcznie dla singli i rodziców samotnie wychowujących dziecko
• 506 euro miesięcznie dla małżeństw lub osób żyjących w zarejestrowanych związkach partnerskich
• 471 euro miesięcznie dla osób do 25. roku życia
• 451 euro miesięcznie dla osób poniżej 25 lat, mieszkających z rodzicami
• 471 euro miesięcznie dla młodzieży w wieku 14 - 17 lat
• 390 euro miesięcznie dla dzieci w wieku 6 - 13 lat
• 357 euro miesięcznie dla dzieci w wieku 0 - 5 lat

Zmiana sposobu obliczania wysokości nowego zasiłku 

Wprowadzenie nowego zasiłku zastępującego Bürgergeld wiąże się również ze zmianą sposobu obliczania wysokości świadczenia. Planowane zmiany zakładają rezygnację z aktualizacji uzupełniającej oraz pominięcie czynnika dynamiki wynagrodzeń. Główną podstawą ustalania kwoty świadczenia ma zostać wskaźnik inflacji, co miało miejsce jeszcze przy zasiłku Hartz IV. 

Efekty zmian w obliczaniu zasiłku Grundsicherung für Arbeitsuchende

• zasiłki nie będą już korygowane o dodatkowe zmienne ekonomiczne,
• tempo wzrostu świadczenia ulegnie spowolnieniu,
• przewidywalność systemu zostanie zwiększona, ale kosztem realnej wartości świadczeń. 

Prognozy wypłat z zasiłku Grundsicherung für Arbeitsuchende

Analiza przygotowana przez BIAJ (Instytut Badań Rynku Pracy i Zatrudnienia Młodzieży w Bremie) pokazuje różnice między obecnym i planowanym modelem obliczeniowym. Zestawienia sugerują, że świadczenia naliczane według modelu Hartz IV byłyby zauważalnie niższe niż te wynikające z formuły Bürgergeld.

Porównanie:

• 2024 rok 
  Hartz IV - 512 €
  Bürgergeld - 563 €
  Różnica: +51 €
• 2025 rok 
  Hartz IV - 535 €
  Bürgergeld - 539 €
  Różnica: +4 €
• 2026 rok 
  Hartz IV - 560 € 
  Bürgergeld - 564 €
  Różnica: +4 € 

Zaprezentowane liczby jasno pokazują, że zmiana obliczania wysokości zasiłku oznacza, że owszem świadczenie pójdzie w górę, ale nie o tyle, jak to ma miejsce w przypadku Bürgergeld. 

Wykorzystane źródła: 

- merkur.de: Bürgergeld-Reform kann 400.000 Haushalte befreien – Millionen-Haken bleibt

Zdjęcie główne: PhotoSG - stock.adobe.com